สัญญาเข้าร่วมแพลตฟอร์มจองบริการ ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อเปิดแพลตฟอร์มจองที่พัก ร้านอาหาร คลินิก หรือบริการที่มีคิวและความจุจำกัด
• ใช้เมื่อต้องกำหนดความรับผิดเรื่องการจองซ้ำจากปฏิทินไม่ซิงก์
• ใช้เมื่อต้องกำหนดว่าจะบังคับราคาเท่าเทียมระหว่างช่องทางหรือไม่

• เงื่อนไขราคาเท่าเทียมอาจขัดกฎหมายการแข่งขันทางการค้าถ้าแพลตฟอร์มมีอำนาจเหนือตลาด ต้องตรวจก่อนเปิดใช้
• เงินมัดจำของลูกค้ายังเป็นของลูกค้าจนกว่าจะถึงเงื่อนไขริบตามนโยบายยกเลิกที่แสดงไว้ล่วงหน้า
• แยกความรับผิดเรื่องจองซ้ำตามต้นเหตุ ไม่ใช่ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งรับผิดเสมอ
• เตรียมกติกาเหตุสุดวิสัยไว้ล่วงหน้า เพื่อคืนเงินลูกค้าได้เร็วโดยไม่มีข้อพิพาท

• ถ้าเป็นบริการทั่วไปที่ไม่มีปฏิทินความจุจำกัด ให้ใช้ สัญญาระหว่าง Marketplace กับผู้ให้บริการ
• ถ้าขายสินค้าที่ต้องจัดส่งแทนบริการ ให้ใช้ ข้อตกลงระหว่างแพลตฟอร์มกับผู้ขาย
• ถ้าเป็นการจ้างเอเจนซี่บริหารการจองแทนผู้ประกอบการรายเดียว ไม่ใช่มาร์เก็ตเพลสหลายราย ให้ใช้สัญญาจ้างบริหารระบบทั่วไป

สัญญานี้ไม่มีสินจ้างเป็นจำนวนแน่นอน ค่าธรรมเนียมคิดเป็นร้อยละของยอดจองในอนาคต ไม่เข้าบัญชีอัตราอากรแสตมป์ลักษณะใด ไม่ต้องปิดอากร

สัญญานี้ไม่ต้องจดทะเบียน แต่ข้อ 3 เรื่องราคาเท่าเทียม (rate parity) ต้องตรวจก่อนใช้เสมอ เพราะเป็นเงื่อนไขที่หน่วยงานกำกับการแข่งขันทางการค้าในหลายประเทศเข้ามาตรวจสอบมาร์เก็ตเพลสจองที่พักและบริการ ด้วยเหตุผลว่าอาจเป็นการจำกัดการแข่งขันด้านราคา ข้อ 3.2 จึงเขียนเงื่อนไขให้ยืดหยุ่นตามกฎหมายที่ใช้บังคับจริง ไม่ใช่ยืนยันแน่นอนว่าใช้ได้เสมอ

ถ้าส่งข้อมูลติดต่อลูกค้าให้ผู้ประกอบการเพื่อให้บริการ ต้องมีข้อตกลงแบ่งปันข้อมูลส่วนบุคคลตามข้อ 10

ค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มเป็นค่าบริการตามมาตรา 40(8) ถ้าผู้ประกอบการเป็นนิติบุคคลและหักจากยอดที่รับไว้แทนตามข้อ 7.1 ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละ 3 ตามคำสั่งกรมสรรพากร ที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 12/1 และผู้ให้บริการแพลตฟอร์มที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มต้องออกใบกำกับภาษีค่าธรรมเนียม

ยอดค่าบริการที่ลูกค้าจ่ายเป็นรายได้ของผู้ประกอบการ ไม่ใช่รายได้ของแพลตฟอร์ม ถ้าบริการที่จองเป็นการให้เช่าที่พักอาศัย ให้ตรวจว่าเข้าข่ายได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์หรือไม่ แต่ค่าบริการเสริมอื่นที่ขายผ่านระบบเดียวกัน เช่น อาหารเช้าหรือสปา ไม่ได้รับยกเว้นและต้องแยกคำนวณ

ข้อ 4.2 เป็นข้อที่คุ้มครองลูกค้าซึ่งไม่ได้เป็นคู่สัญญาในฉบับนี้แต่เป็นผู้จ่ายเงินจริง หลักการคือเงินมัดจำยังเป็นของลูกค้าจนกว่าจะถึงเงื่อนไขที่กำหนดไว้ล่วงหน้าให้ริบได้ตามนโยบายยกเลิกที่แสดงไว้ก่อนลูกค้ากดจอง ทั้งผู้ประกอบการและแพลตฟอร์มห้ามใช้เงินนี้ก่อนถึงกำหนด ซึ่งเป็นหลักการเดียวกับเงินที่ตัวแทนรับไว้แทนตัวการตาม ป.พ.พ. มาตรา 810 เพียงแต่ในที่นี้ "ตัวการ" คือลูกค้าเอง

ข้อ 3 คือเงื่อนไขที่ทำให้แพลตฟอร์มจองบริการมีอำนาจต่อรองสูง เพราะบังคับไม่ให้ผู้ประกอบการขายถูกกว่าในช่องทางของตัวเอง แต่ก็เป็นเงื่อนไขที่หน่วยงานกำกับดูแลการแข่งขันทางการค้าหลายประเทศเคยตัดสินว่าจำกัดการแข่งขันเกินสมควร เพราะทำให้ผู้ประกอบการลดราคาดึงลูกค้าตรงไม่ได้เลย ซึ่งอาจเข้าข่าย พ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 มาตรา 57 ถ้าแพลตฟอร์มมีอำนาจเหนือตลาด สัญญานี้จึงเปิดเป็นสวิตช์ให้เลือกได้ และข้อ 3.2 ผูกเงื่อนไขไว้กับกฎหมายที่ใช้บังคับจริง เพื่อไม่ให้เป็นข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 4 ที่ตายตัวเกินไป

ข้อ 2 แบ่งความรับผิดชัดเจนตามต้นเหตุ ถ้าผู้ประกอบการขายผ่านหลายช่องทางแล้วไม่อัปเดตปฏิทินให้ทันเวลา ตัวเองเป็นผู้รับผิดชอบจัดหาที่ทดแทนให้ลูกค้าที่โดนจองซ้ำ แต่ถ้าระบบของแพลตฟอร์มเองขัดข้องจนปฏิทินไม่ซิงก์ทั้งที่ผู้ประกอบการอัปเดตถูกต้องแล้ว แพลตฟอร์มเป็นผู้รับผิด การเขียนแบบนี้ป้องกันไม่ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งผลักภาระให้อีกฝ่ายเสมอโดยไม่ดูต้นเหตุจริง

ข้อ 9 กันปัญหาที่เกิดขึ้นจริงบ่อยครั้ง เมื่อสถานที่ต้องปิดกะทันหันเพราะเหตุสุดวิสัย ลูกค้าไม่ควรต้องรับภาระค่าธรรมเนียมยกเลิกจากทั้งฝั่งผู้ประกอบการและฝั่งแพลตฟอร์ม การคืนเงินเต็มจำนวนโดยไม่มีใครเก็บค่าธรรมเนียมจึงเป็นทางออกที่ยุติธรรมที่สุดและลดความเสี่ยงเรื่องข้อสัญญาไม่เป็นธรรมด้วย

• ไม่กำหนดหน้าต่างเวลาที่ลูกค้าเปลี่ยนแปลงการจองได้ — ลูกค้าอยากเลื่อนวันแต่ไม่มีกติกา สุดท้ายกลายเป็นข้อพิพาททุกครั้ง ข้อ 4.4 แก้จุดนี้
• ไม่แยกความรับผิดเรื่องจองซ้ำ — โทษกันไปมาโดยไม่มีเกณฑ์ ข้อ 2.2 ให้เกณฑ์ชัด
• ค่าธรรมเนียมคำนวณจากยอดจองตอนแรกทั้งที่ยอดจริงเปลี่ยนไป — ข้อ 5.2 ต้องปรับตามยอดที่เรียกเก็บจริง
• ไม่มีแผนรับมือเหตุสุดวิสัย — เมื่อสถานที่ต้องปิดกะทันหัน ไม่รู้ว่าใครคืนเงินใคร ข้อ 9 วางไว้ล่วงหน้า

• นโยบายยกเลิกและตัวเลือกความเข้มงวดที่ผู้ประกอบการเลือกได้
• ตารางค่าธรรมเนียมและวิธีคำนวณจากยอดเรียกเก็บจริง
• คู่มือการซิงก์ปฏิทินความจุกับช่องทางขายอื่น

ทำสองฉบับข้อความตรงกัน เก็บไว้ฝ่ายละฉบับ ลงชื่อกำกับนโยบายยกเลิกที่แนบด้วย เพราะเป็นเอกสารที่ลูกค้าอ้างอิงบ่อยที่สุด

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-07924B · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ