สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้า (แบบผูกขาดแต่ผู้เดียว) ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อเจ้าของแบรนด์ต่างประเทศหรือในประเทศให้ผู้ผลิตรายเดียวผลิตและขายสินค้าภายใต้แบรนด์ในประเทศไทยหรือบางภูมิภาค
• ใช้เมื่อผู้ได้รับอนุญาตต้องลงทุนโรงงาน บรรจุภัณฑ์ และการตลาดมาก จึงต้องการสิทธิผูกขาดและการคุ้มครองจากเจ้าของ
• ใช้เมื่อต้องการให้เจ้าของมีหน้าที่ปราบปรามสินค้าปลอม และให้ผู้ได้รับอนุญาตทำแทนได้ถ้าเจ้าของเพิกเฉย
• ใช้เมื่อเจ้าของต้องการยอดขายขั้นต่ำ เพื่อไม่ให้แบรนด์ถูกล็อกไว้กับผู้ที่ไม่ขาย

• สัญญานี้ต้องจดทะเบียนต่อนายทะเบียนตาม พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า ม.68 และอย่าเริ่มผลิตจำนวนมากจนกว่านายทะเบียนมีคำสั่งรับจดทะเบียน
• สินค้าที่อนุญาตต้องอยู่ในรายการที่จดทะเบียนเครื่องหมายไว้ ตาม ม.44 และ ม.68 (2)
• นายทะเบียนอาจรับจดโดยมีเงื่อนไข (ม.69) ผู้ได้รับอนุญาตมีเวลา 30 วันตัดสินใจเลิกสัญญาตามข้อ 3.3 อย่าปล่อยให้เลยกำหนด
• กรอกยอดขายขั้นต่ำให้สมจริง ต่ำกว่าเป้าแล้วสิทธิผูกขาดเปลี่ยนเป็นไม่ผูกขาดได้
• ข้อจำกัดเขตและการห้ามขายนอกเขตต้องไม่เกินจำเป็น ฝ่ายที่มีอำนาจเหนือตลาดเสี่ยงกฎหมายการแข่งขันทางการค้า ม.57
• ค่าสิทธิเป็นค่าแห่งสิทธิ ผู้จ่ายที่เป็นนิติบุคคลหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละ 3 เมื่อเจ้าของเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล

• ถ้าเจ้าของยังขายเองหรือให้หลายรายใช้เครื่องหมายในเขตเดียวกัน หรือเครื่องหมายยังไม่จดทะเบียน ให้ใช้ สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้า (แบบไม่ผูกขาด)
• ถ้าอนุญาตสิทธิบัตร สูตร หรือ know-how พร้อมถ่ายทอดเทคโนโลยี ให้ใช้ สัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา
• ถ้าให้ทั้งระบบร้าน คู่มือ การฝึกอบรม และมาตรฐานบริการ ให้ใช้ สัญญาให้สิทธิทางการค้าและบริการ (แฟรนไชส์)
• ถ้าผู้จัดจำหน่ายซื้อสินค้าสำเร็จรูปจากแบรนด์ไปขายต่อ ไม่ได้ผลิตเอง ให้ใช้ สัญญาตัวแทนจำหน่ายสินค้า (ซื้อขาดเพื่อขายต่อ)
• สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้า ภาษาอังกฤษ — ใช้ Trademark Licence Agreement — สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้า ภาษาอังกฤษ

สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้าไม่มีอยู่ในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ จึงไม่ต้องปิดอากรบนตัวสัญญา ใบรับเงินค่าสิทธิก็ไม่ต้องปิด เพราะลักษณะ 28 (ใบรับ) ใช้เฉพาะการโอนอสังหาริมทรัพย์ ยานพาหนะ และรางวัลสลาก ถ้ามอบอำนาจให้ตัวแทนไปยื่นจดทะเบียนสัญญา หนังสือมอบอำนาจต้องปิดอากรตามลักษณะ 7 ส่วนการมอบอำนาจให้ผู้ได้รับอนุญาตดำเนินคดีแทนตามข้อ 10.3 ก็เป็นหนังสือมอบอำนาจที่ต้องปิดอากรเช่นกัน

• เครื่องหมายที่จดทะเบียนแล้ว สัญญาอนุญาตให้ใช้ ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อนายทะเบียน และคำขอต้องแสดงเงื่อนไขที่ทำให้เจ้าของควบคุมคุณภาพสินค้าได้อย่างแท้จริง กับรายการสินค้าที่อนุญาต (พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 มาตรา 68) ข้อ 7 (มาตรฐานและการส่งตัวอย่างทุกสามเดือน) คือเงื่อนไขควบคุมคุณภาพที่ใช้ยื่น
• สินค้าที่อนุญาตต้องอยู่ในรายการสินค้าที่จดทะเบียนเครื่องหมายไว้ (…) — สิทธิแต่ผู้เดียวของเจ้าของมีเฉพาะสินค้าที่จดทะเบียน (มาตรา 44)
• นายทะเบียนอาจรับจดทะเบียนโดยกำหนดเงื่อนไขหรือข้อจำกัด หรือไม่รับจดทะเบียน และต้องแจ้งเหตุผล คู่สัญญาอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการได้ภายใน 60 วันนับแต่ได้รับหนังสือแจ้ง (มาตรา 69) ข้อ 3.3 ให้ผู้ได้รับอนุญาตเลิกสัญญาได้ภายใน 30 วันถ้าไม่ยอมรับเงื่อนไข และข้อ 5.2 เลื่อนค่าสิทธิปีแรกไปหลังพ้นกำหนดนั้น
• เจ้าของยื่นภายใน 30 วันนับแต่ลงนามและออกค่าธรรมเนียม ตรวจอัตราค่าธรรมเนียมปัจจุบันจากกรมทรัพย์สินทางปัญญาก่อนยื่น ผู้ได้รับอนุญาตอย่าเพิ่งผลิตสินค้าจำนวนมากจนกว่านายทะเบียนมีคำสั่งรับจดทะเบียน
• การแก้ไขรายการสินค้าหรือเงื่อนไขต้องร่วมกันร้องขอต่อนายทะเบียน (มาตรา 71) และเมื่อสัญญาสิ้นสุด ต้องร่วมกันร้องขอเพิกถอนการจดทะเบียนสัญญา (มาตรา 72) ตามข้อ 13.3
• การใช้เครื่องหมายของผู้ได้รับอนุญาตถือเป็นการใช้ของเจ้าของ (มาตรา 70) เจ้าของที่ให้สิทธิผูกขาดจึงพึ่งการขายของผู้ได้รับอนุญาตเพื่อรักษาเครื่องหมาย นี่คือเหตุผลของยอดขายขั้นต่ำในข้อ 6

ค่าสิทธิเป็นเงินได้ประเภทค่าแห่งสิทธิ ผู้ได้รับอนุญาตที่เป็นนิติบุคคลซึ่งจ่ายให้เจ้าของที่เป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละ 3 (คำสั่งกรมสรรพากร ที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 3/2) และนำส่งภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป ถ้าเจ้าของเป็นบุคคลธรรมดา การหักภาษีคำนวณคนละวิธี · เจ้าของที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มต้องเรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มและออกใบกำกับภาษี · การซื้อสต็อกคืนตามข้อ 13 เป็นการซื้อขายสินค้า แยกใบกำกับภาษีจากค่าสิทธิ · เจ้าของที่อยู่ต่างประเทศมีอัตราหักและการนำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มแทนคนละชุด ต้องตรวจกับผู้ทำบัญชีและอนุสัญญาภาษีซ้อนก่อนจ่าย

ข้อ 2.2 ห้ามทั้งการให้ผู้อื่นใช้ และการที่เจ้าของผลิตหรือขายเองในเขตผูกขาด (ผูกขาดเต็มรูป) ถ้าเจ้าของยังต้องการขายเองในเขตเดียวกัน ให้ใช้สัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้าแบบไม่ผูกขาดแทน การผูกขาดต้องจำกัดเฉพาะสินค้าและเขตที่ระบุ ถ้าเจ้าของหรือผู้ได้รับอนุญาตมีอำนาจเหนือตลาด ข้อจำกัดที่เกินจำเป็น เช่น ห้ามขายนอกเขตเด็ดขาดทุกช่องทาง อาจเสี่ยงเป็นการปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมตาม พ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 มาตรา 57 ซึ่งโทษปรับทางปกครองสูงสุดร้อยละ 10 ของรายได้ (มาตรา 82) — ข้อ 8.3 จึงห้ามเฉพาะการขายให้ผู้ที่รู้ว่าจะนำไปขายนอกเขต

• ขายสินค้าไม่ได้มาตรฐานเป็นสินค้าชั้นสอง (ข้อ 7.4) ใช้เครื่องหมายนอกสินค้า (ข้อ 8.2) อนุญาตช่วงโดยไม่ได้รับความยินยอม (ข้อ 8.1) หรือขายให้ผู้ส่งออกนอกเขต (ข้อ 8.3) — เป็นการผิดสัญญาที่เจ้าของบอกให้แก้และเลิกสัญญาได้ตามข้อ 12.1 และการใช้เครื่องหมายนอกขอบเขตที่ได้รับอนุญาตเป็นการละเมิดสิทธิในเครื่องหมายที่เรียกค่าเสียหายได้
• เปิดเผยสูตรหรือเทคนิคการผลิต (ข้อ 11.1) — นอกจากผิดสัญญา ยังอาจเป็นการละเมิดความลับทางการค้าตาม พ.ร.บ.ความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 ซึ่งเรียกค่าเสียหายและขอให้ศาลสั่งระงับได้
• เจ้าของไม่ปราบปรามผู้ละเมิดภายใน … วัน (ข้อ 10.2) — ผู้ได้รับอนุญาตดำเนินการแทนได้โดยเจ้าของออกค่าใช้จ่าย และยอดขายที่ตกเพราะเหตุนี้ไม่ทำให้เสียสิทธิผูกขาดตามข้อ 6.3
• การปลอมหรือเลียนเครื่องหมายเป็นความผิดอาญาตามกฎหมายเครื่องหมายการค้าด้วย ผู้ได้รับอนุญาตที่จะร้องทุกข์ควรได้รับหนังสือมอบอำนาจจากเจ้าของ เพราะสิทธิฟ้องในนามตนเองของผู้ได้รับอนุญาตยังเป็นประเด็นที่ต้องตรวจกับทนาย

ผู้ที่ใช้ชื่อหรือเครื่องหมายการค้าในลักษณะที่ทำให้เข้าใจว่าเป็นผู้ผลิต ถือเป็น “ผู้ประกอบการ” ด้วย (พ.ร.บ.ความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 มาตรา 4) และผู้ประกอบการทุกคนต้องร่วมกันรับผิดต่อผู้เสียหาย (มาตรา 5) เจ้าของจึงอาจถูกผู้บริโภคฟ้องได้แม้ไม่ได้ผลิตเอง ข้อ 11.2 ให้ผู้ได้รับอนุญาตชดใช้คืนแก่เจ้าของ ซึ่งเป็นเรื่องระหว่างคู่สัญญา ไม่ตัดสิทธิของผู้บริโภค ผู้ได้รับอนุญาตควรทำประกันภัยความรับผิดต่อสินค้า

• เอกสารแนบ 1 สำเนาหนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียนเครื่องหมายเลขที่ … พร้อมภาพเครื่องหมายและคู่มือการใช้
• เอกสารแนบ 2 รายการสินค้าและมาตรฐาน ข้อกำหนดวัสดุ สี แบบ ขนาด และวิธีทดสอบคุณภาพ
• แบบรายงานการผลิตและการจำหน่ายรายไตรมาส และแบบบันทึกการส่งตัวอย่าง
• คำขอจดทะเบียนสัญญาอนุญาตและหนังสือมอบอำนาจ (ถ้ามอบให้ตัวแทนยื่น)
• หนังสือรับรองนิติบุคคลหรือสำเนาบัตรประจำตัวประชาชนของคู่สัญญา

ทำสองฉบับข้อความตรงกัน ลงชื่อกำกับทุกหน้าและเอกสารแนบทุกชุด ตรวจอำนาจลงนามของฝ่ายที่เป็นนิติบุคคล แล้วยื่นจดทะเบียนสัญญาภายใน 30 วันตามข้อ 3.1 เก็บใบรับคำขอและคำสั่งนายทะเบียนไว้กับสัญญา เพราะวันที่นายทะเบียนมีคำสั่งเป็นวันเริ่มนับอายุสัญญา (… ปี) และวันครบกำหนดค่าสิทธิทุกปี

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-35D9ED · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ