สัญญาจ้างแปลข้อความ (แปลหนังสือหรือบทความเพื่อจัดพิมพ์) ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อสำนักพิมพ์ซื้อลิขสิทธิ์แปลหนังสือต่างประเทศแล้วจ้างนักแปลอิสระแปลเป็นภาษาไทย
• ใช้เมื่อหน่วยงาน มูลนิธิ หรือวารสาร ได้รับอนุญาตให้แปลบทความหรือคู่มือของผู้อื่นเพื่อพิมพ์เผยแพร่
• ใช้เมื่อต้องส่งหนังสือตัวจริงให้ผู้แปลถือไว้ระหว่างแปล และต้องการกำหนดค่าชดใช้ถ้าหาย
• ใช้เมื่อต้องการค่าปรับส่งงานช้า ห้ามจ้างช่วง และกำหนดเรื่องเครดิตผู้แปลในสิ่งพิมพ์

• การแปลเป็นการดัดแปลงงานตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ม.4 และ ม.15 ต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ต้นฉบับก่อนเริ่มแปล ผู้แปลควรขอดูหลักฐาน
• สิทธิของผู้ว่าจ้างในคำแปลไม่เกินสิทธิที่ซื้อมา ตาม ม.11 ถ้าสัญญาซื้อสิทธิแปลจำกัดภาษาหรือจำนวนพิมพ์ ต้องจัดพิมพ์ภายในขอบเขตนั้น
• ผู้แปลยังมีธรรมสิทธิตาม ม.18 ถ้าจะไม่แสดงชื่อผู้แปล ต้องตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร ซึ่งสวิตช์เครดิตในสัญญานี้ทำให้แล้ว
• ความรับผิดทางอาญาตกลงโอนให้กันไม่ได้ ข้อชดใช้ในสัญญานี้คุ้มครองได้เฉพาะความเสียหายทางแพ่ง
• ถ้าอนุญาตให้ใช้เครื่องแปลอัตโนมัติ ให้ระบุเครื่องมือที่ไม่นำเนื้อหาไปฝึกระบบ เพราะต้นฉบับที่ยังไม่วางขายเป็นความลับทางการค้า
• ผู้แปลต้องปิดอากรจ้างทำของ มิฉะนั้นใช้สัญญาเป็นพยานเรียกค่าจ้างในศาลไม่ได้

• ถ้าแปลเอกสารธุรกิจ สัญญา เว็บไซต์ หรือคู่มือภายในของผู้ว่าจ้างเอง ให้ใช้ สัญญาจ้างแปลภาษา (เอกสารธุรกิจและเว็บไซต์)
• ถ้าผู้แปลขายหรืออนุญาตให้สำนักพิมพ์จัดพิมพ์คำแปลของตนแลกค่าเรื่องต่อเล่ม ไม่ใช่การจ้างแปล ให้ใช้ สัญญาจัดพิมพ์หนังสือหรือ E-book
• ถ้าจ้างเขียนบทความใหม่ ไม่ได้แปลจากต้นฉบับของผู้อื่น ให้ใช้ สัญญาจ้างเขียนบทความ
• ถ้าต้องการโอนลิขสิทธิ์ในคำแปลที่มีอยู่แล้วให้ผู้อื่น ให้ใช้ สัญญาโอนลิขสิทธิ์ผลงาน

สัญญาจ้างแปลเป็นสัญญาจ้างทำของ (บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะ 4) เสียอากร ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก — 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษของค่าจ้าง · คู่ฉบับ (ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก) (ลักษณะ 23) · ผู้แปลเป็นผู้เสียอากรและขีดฆ่า ในวันลงนาม หรือชำระผ่านระบบ e-Stamp (สัญญาที่ลงนามด้วยลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ต้องใช้ e-Stamp) สัญญาที่ไม่ปิดอากรใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่ม (ประมวลรัษฎากร มาตรา 118) — ผู้แปลที่ต้องฟ้องเรียกค่าจ้างเสียประโยชน์เองถ้าไม่ปิด

ผู้ว่าจ้างที่เป็นนิติบุคคลต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายเมื่อจ่ายค่าจ้างตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป — ค่าจ้างทำของหักร้อยละ 3 (คำสั่งกรมสรรพากร ที่ ท.ป.4/2528) ผู้แปลที่เป็นบุคคลธรรมดา ค่าแปลอาจเป็นเงินได้ประเภทค่าวิชาชีพอิสระ ค่ารับจ้างทำของ หรือเงินได้อื่นตามลักษณะงาน ซึ่งมีผลต่อการหักค่าใช้จ่ายตอนยื่นภาษีปลายปี ให้ตรวจกับผู้ทำบัญชี ผู้แปลที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มต้องออกใบกำกับภาษี

• การแปลเป็นการ ดัดแปลง งานวรรณกรรมตามนิยามในพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 4 ซึ่งเป็นสิทธิแต่ผู้เดียวของเจ้าของลิขสิทธิ์ (มาตรา 15) ผู้ว่าจ้างจึงต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ต้นฉบับก่อน ผู้แปลควรขอดูหลักฐานตามข้อ 2.1 เพราะเป็นผู้ลงมือดัดแปลงเองและอาจถูกฟ้องโดยตรง
• ผู้ว่าจ้างมีลิขสิทธิ์ในคำแปลได้ แต่ไม่กระทบสิทธิของเจ้าของต้นฉบับ (มาตรา 11) ถ้าสัญญาซื้อสิทธิแปลกำหนดภาษา ดินแดน จำนวนพิมพ์ หรือระยะเวลาไว้ การจัดพิมพ์เกินจากนั้นเป็นการละเมิดแม้จ่ายค่าแปลครบแล้ว
• งานที่สิ้นอายุการคุ้มครองลิขสิทธิ์แล้ว แปลได้โดยไม่ต้องขออนุญาต แต่ถ้าแปลจากฉบับแปลหรือฉบับเรียบเรียงใหม่ของบุคคลอื่น ฉบับนั้นอาจยังมีลิขสิทธิ์อยู่
• ข้อ 2.3 ให้ผู้ว่าจ้างชดใช้ความเสียหายทางแพ่ง แต่ ความรับผิดทางอาญาตกลงโอนให้กันไม่ได้ ผู้ที่ร่วมกระทำละเมิดลิขสิทธิ์ยังอาจถูกดำเนินคดีอาญาได้ตามกฎหมายลิขสิทธิ์

ลิขสิทธิ์ในคำแปลเป็นของผู้ว่าจ้างเพราะเป็นงานรับจ้าง (มาตรา 10) แต่ผู้แปลยังมีสิทธิแสดงว่าตนเป็นผู้แปล และห้ามการบิดเบือนหรือตัดทอนจนเสียชื่อเสียง (มาตรา 18) ซึ่งตกลงเป็นอย่างอื่นได้เฉพาะเป็นลายลักษณ์อักษร สัญญานี้เลือกให้แสดงชื่อผู้แปลในสิ่งพิมพ์ทุกฉบับพิมพ์ตามข้อ 9.3สัญญานี้เลือกไม่แสดงชื่อผู้แปล ข้อ 9.3 จึงเขียนความตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรไว้แล้ว และข้อ 9.2 ให้ผู้แปลขอถอนชื่อได้ถ้าบรรณาธิการแก้ไขเป็นสาระสำคัญ

• ผู้แปลส่งต้นฉบับให้ผู้อื่นแปลแทนหรือจ้างช่วงโดยไม่ได้รับความยินยอม (ข้อ 10.1) หรือใช้เครื่องแปลอัตโนมัติผิดจากข้อ 5 — ผู้ว่าจ้างบอกเลิกสัญญาและให้ผู้แปลรายอื่นทำต่อตามข้อ 11.2 ได้ และการส่งต้นฉบับที่ยังไม่จัดพิมพ์เข้าบริการภายนอกเป็นการเปิดเผยความลับตามข้อ 10.2 ด้วย
• ผู้แปลนำคำแปลไปเผยแพร่เอง (ข้อ 9.1) — เป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ของผู้ว่าจ้างในคำแปลและของเจ้าของต้นฉบับ
• ต้นฉบับตัวจริงสูญหาย (ข้อ 3.2) — ผู้แปลต้องหาฉบับเดียวกันมาคืนหรือชดใช้ตามจำนวนที่ตกลงไว้
• ค่าปรับส่งช้าตามข้อ 8 เป็นเบี้ยปรับ ศาลลดได้ถ้าสูงเกินส่วน (ป.พ.พ. มาตรา 383) สัญญาจึงจำกัดไว้ไม่เกินร้อยละสิบของค่าจ้าง
• รับคำแปลล่าช้า ให้ทำหนังสือสงวนสิทธิเรียกค่าปรับในวันที่รับทุกครั้ง (ส่งอีเมลก็ได้) แม้สัญญาจะเขียนสงวนสิทธิไว้แล้วในข้อ 8.2 — ถ้ารับไว้โดยไม่สงวนสิทธิ อาจเสียสิทธิเรียกค่าปรับ (ป.พ.พ. มาตรา 381 วรรคสาม)

ถ้าผู้แปลทำงานชักช้าจนเห็นได้ว่าจะไม่เสร็จทันกำหนด ผู้ว่าจ้างเลิกสัญญาได้ก่อนถึงกำหนด (ป.พ.พ. มาตรา 593) และถ้าคำแปลบกพร่อง ผู้ว่าจ้างให้ผู้อื่นแก้ไขโดยผู้แปลเสียค่าใช้จ่ายได้ (มาตรา 594) ส่วนผู้ว่าจ้างที่เปลี่ยนใจเลิกแปลเองก่อนงานเสร็จ ต้องจ่ายค่างานที่ทำแล้วและค่าเสียหายจากการเลิก (มาตรา 605) ซึ่งข้อ 11.4 เขียนไว้แล้ว

ถ้าต้นฉบับเป็นอัตชีวประวัติ บันทึก หรือจดหมายที่มีข้อมูลส่วนบุคคลของผู้อื่นซึ่งยังไม่เปิดเผย ผู้แปลเป็นผู้ประมวลผลข้อมูลตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 40 และผู้ว่าจ้างซึ่งเป็นผู้ควบคุมข้อมูลต้องแจ้งเหตุรั่วไหลต่อสำนักงานคณะกรรมการภายใน 72 ชั่วโมง (มาตรา 37(4)) ข้อ 10.3 จึงให้ผู้แปลแจ้งภายใน 24 ชั่วโมง

• สำเนาหลักฐานสิทธิแปล … (อาจปิดส่วนราคาไว้ได้)
• รายละเอียดต้นฉบับ ฉบับพิมพ์ และบทที่แปล
• ใบรับต้นฉบับตัวจริงที่ผู้แปลลงชื่อรับ พร้อมสภาพของต้นฉบับในวันรับ
• แนวทางการเขียนหรือรายการคำศัพท์ที่ผู้ว่าจ้างกำหนด (ถ้ามี)
• สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนหรือหนังสือรับรองนิติบุคคลของคู่สัญญา

ทำสองฉบับข้อความตรงกัน เก็บไว้ฝ่ายละฉบับ ลงชื่อกำกับทุกหน้า ผู้แปลปิดอากรและขีดฆ่าในวันลงนาม ถ่ายภาพต้นฉบับตัวจริงในวันส่งมอบให้ผู้แปลเก็บไว้ทั้งสองฝ่าย

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-B358D8 · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ