สัญญาจัดหาสินค้า ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อจ้างคนไปหาโรงงานหรือซัพพลายเออร์ให้ แล้วจัดการซื้อและตรวจของให้
• ใช้เมื่อสั่งของจากต่างประเทศแล้วต้องมีคนไปดูของก่อนขึ้นตู้
• ใช้เมื่อต้องกำหนดให้ชัดว่าส่วนลดที่โรงงานให้ผู้จัดหาเป็นของใคร
• ใช้เมื่อโอนเงินให้ผู้จัดหาไปจ่ายค่าสินค้าแทน และต้องมีกติกาเรื่องเงินทดรอง
• ใช้เมื่อต้องกันไม่ให้อีกฝ่ายเลี่ยงไปซื้อตรงหรือเอารายชื่อผู้ขายไปใช้กับลูกค้ารายอื่น

• ต้องเลือกให้ชัดในข้อ 1.2 ว่าผู้จัดหาเป็นตัวแทนหรือเป็นคนขายให้เรา เพราะเปลี่ยนทั้งคนรับผิดในตัวสินค้า วิธีออกบิล การหักภาษี และอากรแสตมป์
• ส่วนลดหรือเงินคืนที่ผู้จัดหารับจากผู้ขาย เป็นของผู้ว่าจ้างตาม ป.พ.พ. ม.810 ไม่ใช่รายได้ของผู้จัดหา และถ้าเป็นนายหน้า ม.847 ถึงขั้นตัดสิทธิรับค่าบำเหน็จทั้งหมด
• ผู้จัดหาไม่ได้รับประกันตัวสินค้าแทนผู้ขาย เขารับผิดเรื่องความระมัดระวังในการคัดเลือกและตรวจสอบ — ถ้าอยากให้รับประกันสินค้าด้วย ต้องเลือกโหมดซื้อมาขายไป
• ถ้าผู้จัดหาออกบิลรวมค่าสินค้าที่สำรองจ่ายกับค่าตอบแทนของตัวเอง อย่าหักภาษี ณ ที่จ่ายจากยอดทั้งก้อน ให้หักเฉพาะค่าตอบแทน
• ถ้าให้ผู้จัดหาไปลงนามซื้อแทน ต้องออกหนังสือมอบอำนาจระบุวงเงินให้ชัด เพราะผู้ขายภายนอกดูจากหนังสือมอบอำนาจ และ ม.820–821 ผูกตัวการตามอำนาจที่ปรากฏต่อภายนอก
• การคิดค่าตอบแทนเป็นร้อยละของมูลค่าสินค้า ทำให้ผู้จัดหาได้มากขึ้นเมื่อของแพงขึ้น ซึ่งสวนทางกับหน้าที่ต่อรองราคาให้เรา

• ไม่เหมาะเมื่ออีกฝ่ายขายของของเขาเองให้เรา ให้ใช้ สัญญาซื้อขายสินค้าระหว่างธุรกิจ (SME)
• ไม่เหมาะเมื่อจ้างให้ไปขายสินค้าของเราออนไลน์ ให้ใช้ สัญญาจ้างตัวแทนขายสินค้าออนไลน์
• ไม่เหมาะเมื่อจ้างให้เก็บรักษาสินค้าไว้ให้ ให้ใช้ สัญญาใช้บริการพื้นที่จัดเก็บสินค้าและสิ่งของ (Self-storage)

สัญญานี้ปิดอากรอย่างไรขึ้นอยู่กับฐานะที่เลือกไว้ในข้อ 1.2

ถ้าเลือกให้ผู้จัดหาทำการ ในฐานะตัวแทน ตราสารนี้เป็นการตั้งตัวแทนตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะ 21 มอบอำนาจเฉพาะการ 10 บาท มอบอำนาจทั่วไป 30 บาท ผู้ว่าจ้างซึ่งเป็นตัวการเป็นผู้เสียอากรและเป็นผู้ขีดฆ่า ถ้าทำหนังสือมอบอำนาจแยกอีกฉบับที่ไม่ได้อยู่ในรูปสัญญา ให้ดูลักษณะ 7 ใบมอบอำนาจ 10 บาทหรือ 30 บาทแล้วแต่กรณี

ถ้าเลือกแบบ ซื้อมาขายไป สัญญานี้เป็นการซื้อขายสังหาริมทรัพย์ซึ่งไม่มีลักษณะแห่งตราสารในบัญชีอัตราอากร จึงไม่ต้องปิดอากรบนตัวสัญญา

ส่วนค่าตอบแทนของผู้จัดหาที่เป็นค่าบริการจัดหา ไม่ทำให้สัญญากลายเป็นจ้างทำของลักษณะ 4 เพราะงานที่ทำคือการหาและเจรจา ไม่ใช่การทำของส่งมอบ แต่ถ้าในสัญญาเดียวกันมีการจ้างให้ผลิตหรือดัดแปลงสินค้าด้วย ส่วนนั้นเป็นจ้างทำของและต้องปิดอากร 1 บาทต่อสินจ้างทุก 1,000 บาท

ถ้าต้องปิดแล้วไม่ปิด ตราสารใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 118 และ 113–114

สัญญานี้ไม่ต้องจดทะเบียนและไม่ต้องทำตามแบบ แต่ ถ้าผู้จัดหาต้องไปลงนามซื้อแทนผู้ว่าจ้างกับบุคคลภายนอก ควรออกหนังสือมอบอำนาจแยกต่างหากให้ชัดเจนว่ามอบอำนาจเรื่องอะไรและวงเงินเท่าใด เพราะผู้ขายภายนอกดูจากหนังสือมอบอำนาจ ไม่ได้ดูจากสัญญาฉบับนี้ และตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 820–821 ตัวการย่อมผูกพันตามอำนาจที่ปรากฏต่อบุคคลภายนอก แม้จะเกินกว่าที่ตกลงกันไว้ภายใน

ถ้าจัดหาสินค้าที่มีกฎหมายเฉพาะควบคุม เช่น อาหาร ยา เครื่องสำอาง เครื่องมือแพทย์ หรือวัตถุอันตราย ใบอนุญาตนำเข้าหรือใบจดแจ้งต้องอยู่ในชื่อของผู้ที่จะเป็นผู้นำเข้าจริง ตามข้อ 7.1 ไม่ใช่ในชื่อของคนที่เป็นแค่ผู้ประสานงาน

ค่าตอบแทนของผู้จัดหาเป็นค่าบริการ ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย ถ้าผู้ว่าจ้างเป็นนิติบุคคล ให้หักในอัตราร้อยละ 3 ตามคำสั่งกรมสรรพากร ที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 12/1 เมื่อยอดตามสัญญารายหนึ่ง ๆ ตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป แม้แบ่งจ่ายเป็นงวดย่อยตามข้อ 12/7 — ถ้าค่าตอบแทนคิดเป็นค่าบำเหน็จจากการชี้ช่องให้ได้ซื้อ ให้ดูข้อ 3/1 (ค่านายหน้าตามมาตรา 40(2)) ซึ่งใช้อัตราตามบัญชีอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับผู้รับที่เป็นบุคคลธรรมดา

จุดที่ผิดกันบ่อยที่สุดคือ การหัก ณ ที่จ่ายจาก "ยอดทั้งก้อน" ถ้าผู้จัดหาออกใบแจ้งหนี้รวมทั้งค่าสินค้าที่สำรองจ่ายแทนและค่าตอบแทนของตัวเอง ต้องแยกให้ชัด เพราะ ค่าสินค้าที่สำรองจ่ายแทนไม่ใช่เงินได้ของผู้จัดหา จึงไม่ต้องหัก ส่วนค่าตอบแทนเท่านั้นที่หัก ให้แนบใบเสร็จของผู้ขายตัวจริงมาด้วยทุกครั้ง

กรณีซื้อมาขายไปตามข้อ 1.4 ต่างออกไปทั้งหมด เพราะทั้งก้อนกลายเป็นราคาสินค้าที่ผู้จัดหาขายให้ผู้ว่าจ้าง ไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย แต่ผู้จัดหาต้องออกใบกำกับภาษีเต็มจำนวนและรับรู้เป็นรายได้ของตน — เลือกฐานะในข้อ 1.2 ให้ตรงกับวิธีออกบิลจริง ไม่งั้นบัญชีกับสัญญาจะเล่าคนละเรื่อง

กรณีนำเข้า ผู้นำเข้าตามข้อ 7.1 เป็นผู้ชำระอากรขาเข้าและภาษีมูลค่าเพิ่มตอนนำเข้า และเป็นผู้มีสิทธินำภาษีซื้อนั้นมาใช้ ถ้าจ่ายเงินไปต่างประเทศให้ตรวจประมวลรัษฎากร มาตรา 70 และมาตรา 83/6 ประกอบอนุสัญญาภาษีซ้อน

1. ขอบเขตสินค้าที่ให้จัดหา และเกณฑ์คัดเลือกผู้ขายตามข้อ 2.2
2. แบบฟอร์มรายงานเปรียบเทียบราคา — ให้มีช่องระบุส่วนลดหรือประโยชน์ที่ผู้จัดหาได้รับจากผู้ขาย เพื่อให้ข้อ 4.1 ทำงานเป็นรูทีน ไม่ใช่ต้องนึกได้เอง
3. เกณฑ์และวิธีตรวจสอบสินค้าก่อนส่งออกตามข้อ 3.1 พร้อมแบบรายงานและภาพถ่าย
4. หนังสือมอบอำนาจ พร้อมวงเงินอนุมัติตามข้อ 2.3 ถ้าเลือกฐานะตัวแทน
5. แบบบัญชีเงินทดรองและกำหนดรอบกระทบยอดตามข้อ 6
6. รายชื่อผู้ขายที่ผู้ว่าจ้างมีความสัมพันธ์อยู่ก่อนแล้ว ตามข้อ 1.6 เพื่อไม่ให้เกิดข้อพิพาทว่าใครเป็นคนหามา

ทำสองฉบับข้อความตรงกัน เก็บไว้ฝ่ายละฉบับ ลงชื่อกำกับทุกหน้าและกำกับเอกสารแนบท้ายทุกแผ่น

ก่อนเซ็น ให้ตอบคำถามเดียวให้จบว่า "ผู้จัดหาเป็นตัวแทนของเรา หรือเป็นคนที่เราซื้อของจากเขา" คำตอบนี้เปลี่ยนทั้งคนที่ต้องรับผิดในตัวสินค้า วิธีออกบิล วิธีหักภาษี และอากรแสตมป์ ถ้าตอบไม่ได้ อย่าเพิ่งเซ็น

ข้อ 4 เรื่องส่วนลดจากผู้ขาย คือหัวใจของสัญญาฉบับนี้ ให้เปิดคุยกันตรง ๆ ตั้งแต่ก่อนเซ็นว่าผู้จัดหารับส่วนลดจากผู้ขายอยู่หรือไม่ ถ้ารับอยู่แล้วและทั้งสองฝ่ายยอมรับได้ ให้เขียนลงในเอกสารแนบท้ายเป็นรายกรณีตามข้อ 4.2 ดีกว่าปล่อยให้ไปเจอทีหลังแล้วกลายเป็นเรื่องความซื่อสัตย์

ตรวจอำนาจลงนามด้วยหนังสือรับรองนิติบุคคลที่ออกไม่เกินหกเดือน พยานไม่ใช่เงื่อนไขความสมบูรณ์ของสัญญานี้

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-08378E · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ