สัญญาหุ้นส่วนทำธุรกิจร่วมกัน (เพื่อน/ครอบครัวเปิดร้าน) ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อเพื่อนหรือครอบครัวลงเงินเปิดร้านด้วยกัน
• ใช้เมื่อคนหนึ่งลงเงินอีกคนลงแรงทำร้าน
• ใช้เมื่อต้องการกำหนดวิธีออกจากธุรกิจตั้งแต่วันแรก

• ห้างหุ้นส่วนที่ไม่จดทะเบียน หุ้นส่วนทุกคนรับผิดในหนี้ร้านไม่จำกัด
• แยกบัญชีร้านออกจากบัญชีส่วนตัว
• ต้องปิดอากรแสตมป์ 100 บาท
• มีหุ้นส่วนต่างชาติต้องตรวจกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าว

• ถ้าลงทุนในโครงการเดียวที่มีวันจบ ให้ใช้ สัญญาร่วมลงทุนในโครงการ
• ถ้าลงเงินอย่างเดียวไม่ร่วมบริหาร ให้ใช้ สัญญาลงทุนโดยไม่ร่วมบริหารและแบ่งกำไร
• ถ้าตั้งเป็นบริษัทแล้ว ให้ใช้ สัญญาผู้ถือหุ้นสำหรับบริษัทเล็ก

สัญญานี้เป็นหนังสือสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วนตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ลักษณะ 27 เสียอากร 100 บาท ผู้เป็นหุ้นส่วนเป็นผู้เสีย ใช้บังคับไม่ว่าห้างจะจดทะเบียนหรือไม่ การแก้ไขสัญญาภายหลังเสียอากร 50 บาท ถ้าไม่ปิดอากรครบ สัญญาใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 118 และ 113–114

คนสองคนขึ้นไปที่ตกลงทำกิจการร่วมกันเพื่อแบ่งกำไร คือห้างหุ้นส่วนตามกฎหมาย ไม่ว่าจะเรียกว่าอะไร ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1012 และห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่จดทะเบียน หุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดร่วมกันในหนี้ทั้งปวงของห้าง โดยไม่จำกัดจำนวน ตามมาตรา 1025 หมายความว่าเจ้าหนี้ของร้านเรียกเอาจากทรัพย์สินส่วนตัวของหุ้นส่วนคนใดก็ได้ ไม่ว่าหุ้นส่วนคนนั้นลงหุ้นไว้เท่าใดหรือรู้เรื่องหนี้หรือไม่ การแบ่งขาดทุนตามข้อ 3.1 ผูกพันเฉพาะระหว่างหุ้นส่วน

การจดทะเบียนเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคลทำให้ห้างเป็นนิติบุคคลแยกจากหุ้นส่วน แต่หุ้นส่วนยังรับผิดไม่จำกัด การจดทะเบียนเป็นห้างหุ้นส่วนจำกัดทำให้หุ้นส่วนจำพวกจำกัดความรับผิดรับผิดเพียงเท่าที่ลงหุ้น แต่ต้องมีหุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิดอย่างน้อยหนึ่งคน บทบัญญัติเรื่องการลงหุ้นด้วยแรงงาน การจัดการ การห้ามหุ้นส่วนแข่งขัน การออกจากห้าง และการเลิกห้าง อยู่ใน ป.พ.พ. มาตรา 1026–1076 ควรตรวจตัวบทก่อนเลือกรูปแบบห้าง

⚠️ มีหุ้นส่วนเป็นคนต่างด้าว การประกอบธุรกิจบางประเภทของคนต่างด้าวต้องได้รับอนุญาตตาม พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 และนิติบุคคลที่คนต่างด้าวถือหุ้นหรือลงทุนตั้งแต่กึ่งหนึ่งขึ้นไปถือเป็นคนต่างด้าวตามกฎหมายนั้น ต้องตรวจก่อนลงนาม การให้คนไทยถือหุ้นแทนคนต่างด้าวเพื่อเลี่ยงกฎหมายเป็นความผิดอาญา สัญญานี้ไม่รองรับโครงสร้างเช่นนั้น

ห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่จดทะเบียนเป็นหน่วยภาษีแยกต่างหาก ต้องมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษีและยื่นแบบในนามห้าง การเก็บภาษีจากกำไรที่แบ่งแก่หุ้นส่วน และภาษีของห้างที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล อยู่ในประมวลรัษฎากรส่วนภาษีเงินได้ ให้ตรวจกับสำนักงานบัญชีก่อนเริ่มกิจการ เงินถอนรายเดือนตามข้อ 3.3 เป็นส่วนแบ่งกำไรล่วงหน้า ไม่ใช่เงินเดือน จึงไม่ใช่รายจ่ายของห้าง

ข้อ 6 ห้ามหุ้นส่วนทำกิจการแข่งขันกับห้างระหว่างเป็นหุ้นส่วน และหลังออกจากห้าง ข้อห้ามหลังออกไม่เป็นโมฆะ แต่ใช้บังคับได้เท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณีตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 5 ศาลพิจารณาจากพื้นที่ ระยะเวลา และความสามารถของผู้ถูกจำกัด

ข้อพิพาทระหว่างเพื่อนหรือครอบครัวที่เปิดร้านด้วยกันเกือบทั้งหมดเกิดจากสามเรื่อง คือ เงินร้านปนกับเงินส่วนตัว ข้อ 5 จึงบังคับให้แยกบัญชีและลงนามสองคน คนหนึ่งทำงานอีกคนลงเงินแล้วแบ่งไม่ลงตัว ข้อ 3.3 จึงให้แยกเงินถอนรายเดือนของคนทำงานออกจากส่วนแบ่งกำไร และคนหนึ่งอยากออกแต่ไม่มีวิธีคิดราคา ข้อ 8.2 จึงกำหนดวิธีคิดราคาไว้ตั้งแต่วันแรก ผู้ที่ผิดนัดชำระเงินต้องเสียดอกเบี้ยตาม ป.พ.พ. มาตรา 224

• รายการทรัพย์สินที่ลงหุ้นและทรัพย์สินที่หุ้นส่วนให้ห้างใช้
• หลักฐานการลงเงิน
• รายละเอียดบัญชีเงินฝากของห้าง
• หนังสือรับรองการจดทะเบียน ถ้ามี

ทำฉบับตามจำนวนหุ้นส่วน ข้อความตรงกัน หุ้นส่วนทุกคนลงนาม

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-759DF4 · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ