สัญญาผู้ถือหุ้นสำหรับบริษัทเล็ก ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อเพื่อนหลายคนตั้งบริษัทและต้องการกติกาการตัดสินใจร่วมกัน
• ใช้เมื่อมีผู้ถือหุ้นใหม่เข้ามาในบริษัทเล็ก
• ใช้เมื่อผู้ถือหุ้นบางคนทำงานในบริษัทและต้องกำหนดเรื่องเมื่อเลิกทำงาน

• ข้อที่ไม่ได้เขียนในข้อบังคับบริษัทใช้ยันบริษัทไม่ได้ ต้องแก้ข้อบังคับให้ตรง
• การโอนหุ้นต้องลงทะเบียนในสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น
• การถือหุ้นแทนคนต่างด้าวเป็นความผิดอาญา
• เงินปันผลจ่ายได้จากกำไรเท่านั้น

• ถ้ายังไม่ได้ตั้งบริษัท ให้ใช้ สัญญาแบ่งหน้าที่และค่าใช้จ่ายระหว่างผู้ก่อตั้ง
• ถ้าซื้อขายหุ้นระหว่างกัน ให้ใช้ สัญญาซื้อขายหุ้นบริษัทจำกัด
• ถ้าเป็นหุ้นส่วนไม่ได้ตั้งบริษัท ให้ใช้ สัญญาหุ้นส่วนทำธุรกิจร่วมกัน (เพื่อน/ครอบครัวเปิดร้าน)
• ถ้าคู่สัญญาเป็นชาวต่างชาติหรือต้องการฉบับภาษาอังกฤษ ให้ใช้ Joint Venture Agreement — สัญญาร่วมทุน ภาษาอังกฤษ

สัญญาผู้ถือหุ้นไม่ต้องปิดอากรแสตมป์ เพราะไม่ใช่ตราสารในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ไม่ใช่หนังสือสัญญาห้างหุ้นส่วน และไม่ใช่การโอนหุ้น ถ้าต่อมามีการโอนหุ้นตามข้อ 4 หรือข้อ 5 ตราสารโอนหุ้นต้องปิดอากรตามลักษณะ 2 แยกต่างหาก

⚠️ ข้อบังคับของบริษัทมีผลเหนือสัญญาผู้ถือหุ้นในส่วนที่เกี่ยวกับบริษัท สัญญานี้ผูกพันคู่สัญญาที่ลงนาม แต่ไม่ผูกพันบริษัทหรือบุคคลภายนอก สิทธิที่อยู่ในสัญญานี้เท่านั้น เช่น เรื่องที่ต้องได้เสียงข้างมากพิเศษหรือข้อจำกัดการโอนหุ้น ถ้าไม่ได้เขียนไว้ในข้อบังคับ บริษัทอาจทำเรื่องนั้นได้โดยชอบ และผู้ถือหุ้นที่เสียหายได้เพียงฟ้องเรียกค่าเสียหายจากคู่สัญญาที่ผิดสัญญา ข้อ 1.3 จึงบังคับให้แก้ข้อบังคับให้ตรงกับข้อ 3 และข้อ 4 และจดทะเบียนที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า ข้อบังคับที่แก้ต้องร่างให้สอดคล้องกับสัญญานี้ด้วย

กฎหมายบริษัทจำกัดที่ต้องตรวจประกอบ ได้แก่ ป.พ.พ. มาตรา 1096–1273 เรื่องแบบของการโอนหุ้นที่ต้องทำเป็นหนังสือมีพยานและลงทะเบียนในสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นก่อนใช้ยันบริษัท (มาตรา 1129) ข้อบังคับเรื่องการโอนหุ้น อำนาจและหน้าที่กรรมการ (มาตรา 1168) การจ่ายเงินปันผลจากกำไรเท่านั้น (มาตรา 1201) การเพิ่มทุน (มาตรา 1220 เป็นต้นไป) และการเลิกบริษัทโดยศาล (มาตรา 1237) สัญญานี้ร่างกลไกจากหลักสัญญาทั่วไป ควรตรวจเทียบตัวบทและข้อบังคับของบริษัทก่อนใช้

⚠️ มีผู้ถือหุ้นเป็นคนต่างด้าว บริษัทที่คนต่างด้าวถือหุ้นตั้งแต่กึ่งหนึ่งของทุนขึ้นไปเป็นคนต่างด้าวตาม พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 และธุรกิจบางประเภทต้องได้รับอนุญาต การให้คนไทยถือหุ้นแทนคนต่างด้าวเพื่อให้สัดส่วนต่ำกว่าเกณฑ์เป็นความผิดอาญา ข้อตกลงที่ให้ผู้ถือหุ้นไทยออกเสียงตามคำสั่งของผู้ถือหุ้นต่างด้าวหรือไม่รับเงินปันผลจริง เป็นสัญญาณของการถือหุ้นแทนที่เจ้าพนักงานตรวจ ต้องตรวจเรื่องนี้กับทนายความก่อนลงนาม

เงินปันผลที่ผู้ถือหุ้นได้รับเป็นเงินได้ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(4)(ข) ซึ่งบริษัทมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย อัตราและเครดิตภาษีเงินปันผลอยู่ในประมวลรัษฎากรส่วนภาษีเงินได้ กำไรจากการขายหุ้นของผู้ถือหุ้นบุคคลธรรมดาเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(4)(ช)

ข้อ 7 ใช้เมื่อตกลงกันไม่ได้ กลไกให้ฝ่ายหนึ่งเสนอราคาแล้วอีกฝ่ายเลือกซื้อหรือขาย บังคับให้ผู้เสนอตั้งราคาที่เป็นธรรม เพราะอาจต้องเป็นฝ่ายขายในราคานั้นเอง แต่ฝ่ายที่มีเงินน้อยกว่าเสียเปรียบ ควรให้เวลาหาเงินพอสมควร ข้อ 5 จัดการผู้ถือหุ้นที่เลิกทำงานให้บริษัท ราคาซื้อหุ้นของผู้ออกโดยไม่ดีที่ต่ำเกินส่วน ศาลอาจลดความเข้มงวดลงได้ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 4 ข้อห้ามแข่งขันหลังพ้นจากการเป็นผู้ถือหุ้นใช้บังคับเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณีตามมาตรา 5

• ตารางการถือหุ้น
• หนังสือรับรองบริษัทและข้อบังคับปัจจุบัน
• ร่างข้อบังคับที่แก้ไขตามข้อ 1.3
• แผนงบประมาณประจำปี

ทำฉบับตามจำนวนคู่สัญญา ข้อความตรงกัน ผู้ถือหุ้นทุกรายลงนาม และบริษัทลงนามรับทราบถ้าผู้ถือหุ้นต้องการ

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-88FC9F · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ