สัญญาค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญา ต้องมีอะไรบ้าง

• ผู้ว่าจ้างงานก่อสร้าง ติดตั้ง หรือพัฒนาระบบ ขอให้กรรมการหรือบริษัทแม่ของผู้รับเหมาค้ำประกันผลงาน แทนการวางหนังสือค้ำประกันธนาคาร
• ผู้ซื้อจ่ายเงินล่วงหน้าให้ผู้ขายหรือผู้ผลิต แล้วต้องการคนค้ำว่าจะได้เงินคืนถ้าไม่ส่งของ
• ผู้ว่าจ้างต้องการหลักประกันค่าปรับส่งงานล่าช้าและการแก้ความชำรุดบกพร่องในช่วงรับประกันงาน

• ผู้ค้ำที่เป็นบุคคลธรรมดาให้รับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมไม่ได้ — ข้อตกลงแบบนั้นเป็นโมฆะ (ม.681/1) มีแต่ผู้ค้ำที่เป็นนิติบุคคลที่ยอมได้
• ผู้รับจ้างผิดนัดแล้ว ต้องส่งหนังสือถึงผู้ค้ำภายใน 60 วัน ไม่เช่นนั้นผู้ค้ำหลุดพ้นจากดอกเบี้ยและค่าเสียหายที่เกิดหลังจากนั้น (ม.686)
• จะขยายเวลาส่งงานให้ผู้รับจ้าง ต้องให้ผู้ค้ำลงชื่อยินยอมในครั้งนั้น — เขียนยินยอมไว้ล่วงหน้าใช้บังคับไม่ได้ (ม.700)
• ระยะเวลาค้ำควรครอบคลุมวันส่งงานบวกช่วงรับประกันความชำรุดบกพร่อง หนี้ที่เกิดหลังวันสิ้นระยะผู้ค้ำไม่ต้องรับผิด
• แนบสำเนาสัญญาหลักทุกครั้ง ผู้ค้ำรับผิดเฉพาะสัญญาที่ระบุ (ม.681 วรรคสาม)

• ค้ำหนี้เงินกู้ ค่าเช่า หรือค่าผ่อนสินค้าตามสัญญาฉบับเดียว — ใช้ สัญญาค้ำประกัน (บุคคลค้ำประกันหนี้ตามสัญญา)
• ค้ำเครดิตการค้าหรือหนี้ที่เกิดหมุนเวียนหลายคราวโดยไม่ผูกกับสัญญาฉบับเดียว — ใช้ สัญญาค้ำประกันมีวงเงิน
• ค้ำความเสียหายจากการทำงานของลูกจ้าง — ใช้ สัญญาค้ำประกันการทำงาน ซึ่งมีเพดาน 60 เท่าของค่าจ้างตามกฎหมายแรงงาน
• ตัวสัญญาจ้างงานระหว่างผู้ว่าจ้างกับผู้รับจ้าง — ใช้ สัญญาจ้างทำของ — ทั่วไป (บริษัท/บุคคล) หรือ สัญญาจ้างก่อสร้างบ้านหรืออาคาร แล้วใช้ฉบับนี้แนบเป็นหลักประกัน · ผู้ว่าจ้างเป็นหน่วยงานรัฐ ต้องใช้หนังสือค้ำประกันตามแบบของรัฐหรือธนาคาร

สัญญาค้ำประกันต้องติดอากรแสตมป์ ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะ 17 (วงเงินไม่เกิน 1,000 บาท = 1 บาท · เกิน 1,000 ถึง 10,000 บาท = 5 บาท · เกิน 10,000 บาท = 10 บาท) — ผู้ค้ำประกันเป็นผู้เสียอากรและขีดฆ่า · คู่ฉบับ (ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก) (ลักษณะ 23)

• ถ้าลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ ต้องชำระอากรเป็นตัวเงินผ่านระบบ e-Stamp ของกรมสรรพากรแทนการปิดแสตมป์
• ไม่ติดอากร ใช้สัญญานี้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรครบพร้อมเงินเพิ่ม (ประมวลรัษฎากร ม.118)
• ค้ำประกันต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกัน ไม่เช่นนั้นฟ้องผู้ค้ำไม่ได้ (ป.พ.พ. ม.680 วรรคสอง)
• อากรนี้เป็นของสัญญาค้ำประกันเท่านั้น สัญญาหลัก (จ้างทำของ ลักษณะ 4 / ซื้อขาย) เสียอากรแยกตามประเภทของสัญญานั้น

หนังสือค้ำประกันของธนาคาร (bank guarantee / LG) ที่ผู้ว่าจ้างมักขอ เป็นการค้ำประกันโดยสถาบันการเงินซึ่งรับค้ำเป็นธุระเพื่อค่าธรรมเนียม กฎหมายยกเว้นให้บางข้อ เช่น ตกลงยินยอมให้ผ่อนเวลาไว้ล่วงหน้าได้ (ป.พ.พ. ม.700 วรรคสาม) และธนาคารมักรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม จ่ายตามคำเรียกร้องทันที ธนาคารใช้แบบฟอร์มของตัวเองเสมอ

สัญญาฉบับนี้ใช้เมื่อผู้ค้ำเป็นบุคคลหรือบริษัททั่วไป เช่น กรรมการของบริษัทผู้รับเหมา บริษัทแม่ หรือคู่ค้า ซึ่งกฎหมายคุ้มครองเข้มกว่า:

• ผู้ค้ำที่เป็นบุคคลธรรมดา ตกลงให้รับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมไม่ได้ ข้อตกลงแบบนั้นเป็นโมฆะ (ม.681/1 วรรคหนึ่ง) — ข้อ 3.1 จึงเขียนให้รับผิดในฐานะผู้ค้ำประกันเท่านั้น
• ผู้ค้ำที่เป็นนิติบุคคลยินยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมได้ (ม.681/1 วรรคสอง) ถ้าติ๊กตัวเลือกนี้ บริษัทผู้ค้ำเสียสิทธิขอให้เรียกหรือบังคับเอาจากลูกหนี้ก่อน (ม.688–690) แต่เจ้าหนี้ยังต้องบอกกล่าวภายใน 60 วัน (ม.686)
• ความยินยอมให้ผ่อนเวลาที่เขียนไว้ล่วงหน้าใช้บังคับไม่ได้ (ม.700 วรรคสอง) — ต้องขอความยินยอมเป็นหนังสือทุกครั้งที่ขยายเวลา
• ถ้อยคำที่พบบ่อยในแบบสัญญาค้ำประกัน «ไม่มีเงื่อนไขและเพิกถอนไม่ได้ เช่นเดียวกับลูกหนี้ชั้นต้น» เป็นภาษาของหนังสือค้ำประกันธนาคาร ใช้กับผู้ค้ำบุคคลธรรมดาไม่ได้ ฉบับนี้จึงไม่ใช้

1. ส่งหนังสือบอกกล่าวถึงผู้ค้ำประกันภายใน 60 วันนับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัด ทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ พร้อมสำเนาทางอีเมล — ส่งช้ากว่านั้น ผู้ค้ำหลุดพ้นจากดอกเบี้ยและค่าเสียหายที่เกิดหลังพ้น 60 วัน (ม.686 วรรคสอง) และข้อตกลงที่ยกเว้นหน้าที่นี้เป็นโมฆะ (ม.685/1)
2. ระบุข้อสัญญาที่ผิด จำนวนเงินพร้อมวิธีคิด และแนบหลักฐาน (ข้อ 2.1) — เรียกผู้ค้ำก่อนหนังสือไปถึงไม่ได้
3. ก่อนยอมขยายเวลาส่งงานหรือแก้สัญญาหลัก ให้ผู้ค้ำลงชื่อยินยอมเป็นหนังสือในครั้งนั้น มิเช่นนั้นผู้ค้ำอาจหลุดพ้นทั้งหมด (ม.700) หรือไม่ต้องรับผิดในส่วนที่เพิ่ม (ข้อ 4.2) — การขยายเวลาส่งมอบงานจะถือเป็นการผ่อนเวลาตาม ม.700 หรือไม่ ขึ้นกับข้อเท็จจริง ขอความยินยอมไว้ก่อนปลอดภัยที่สุด
4. ตกลงลดหนี้ให้ลูกหนี้ ต้องแจ้งผู้ค้ำเป็นหนังสือภายใน 60 วัน (ม.691)
5. ถ้ายังถือเงินงวดหรือเงินประกันผลงานของลูกหนี้ไว้ ผู้ค้ำขอให้หักจากเงินนั้นก่อนได้ (ข้อ 3.2 · ม.690) — ข้อนี้ไม่ใช้เมื่อบริษัทผู้ค้ำยอมรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม
6. ห้ามคืนหรือปลดหลักประกันอื่นให้ลูกหนี้โดยไม่บอกผู้ค้ำ มิเช่นนั้นผู้ค้ำหลุดพ้นเท่าที่เสียหาย (ม.697)
7. งานจบและพ้นระยะรับประกันแล้ว คืนต้นฉบับสัญญาหรือออกหนังสือยืนยันการพ้นความรับผิดภายใน 15 วัน (ข้อ 6.3)

• กฎหมายบังคับให้ระบุวัตถุประสงค์ ลักษณะมูลหนี้ จำนวนเงินสูงสุด และระยะเวลาในการก่อหนี้ เพราะค่าปรับและค่าเสียหายเป็นหนี้ในอนาคต (ม.681 วรรคสอง) และผู้ค้ำรับผิดเฉพาะสัญญาที่ระบุ (ม.681 วรรคสาม) — ข้อความที่ต่างจากนี้เป็นโมฆะ (ม.685/1)
• วงเงินมักกำหนดเป็นสัดส่วนของมูลค่าสัญญาหลัก (งานภาครัฐกำหนดตามระเบียบกระทรวงการคลัง) — ยิ่งสูงผู้ค้ำยิ่งเสี่ยง ควรตกลงให้พอดีกับความเสียหายที่คาดได้จริง · ถ้าค้ำเงินล่วงหน้าด้วย ให้บวกยอดเงินล่วงหน้าเข้าไปในวงเงิน
• วันสิ้นระยะเวลาควรครอบคลุมวันส่งมอบงานบวกระยะรับประกันความชำรุดบกพร่อง ถ้าติ๊กค้ำความชำรุดบกพร่อง
• ค่าปรับที่สูงเกินส่วน ศาลลดได้ (ป.พ.พ. ม.383) ผู้ค้ำยกข้อนี้ต่อสู้ได้เช่นเดียวกับลูกหนี้ (ม.694)

การค้ำประกันโดยไม่คิดค่าตอบแทนไม่มีภาษีเงินได้หรือภาษีมูลค่าเพิ่ม · ถ้าผู้ค้ำเรียกค่าธรรมเนียมการค้ำจากลูกหนี้ ค่าธรรมเนียมนั้นเป็นเงินได้ของผู้ค้ำ ให้ปรึกษานักบัญชีเรื่องการหักภาษี ณ ที่จ่ายและภาษีมูลค่าเพิ่ม

• สำเนาสัญญาหลักทั้งฉบับพร้อมเอกสารแนบ (ข้อ 1.1 อ้างถึง ต้องแนบ และให้ผู้ค้ำลงชื่อกำกับทุกหน้า)
• ผู้ค้ำบุคคลธรรมดา: สำเนาบัตรประชาชน · สำเนาทะเบียนสมรสถ้าคู่สมรสลงชื่อยินยอม
• ผู้ค้ำหรือเจ้าหนี้นิติบุคคล: หนังสือรับรองนิติบุคคลไม่เกิน 3 เดือน · หนังสือมอบอำนาจถ้าผู้ลงนามไม่ใช่กรรมการผู้มีอำนาจ (ติดอากรตามลักษณะ 7) · ถ้าข้อบังคับบริษัทกำหนดให้การค้ำประกันต้องได้มติกรรมการ ให้แนบสำเนามติ

• ทำ 2 ฉบับ ผู้ค้ำประกันและเจ้าหนี้เก็บฝ่ายละฉบับ · พยาน 2 คนไม่บังคับตามกฎหมาย แต่ช่วยพิสูจน์ลายมือชื่อ
• ให้ผู้ค้ำได้อ่านสัญญาหลักก่อนวันลงนาม ไม่ใช่เห็นครั้งแรกตอนเซ็น
• ติดอากรและขีดฆ่าในวันลงนาม หรือชำระ e-Stamp ภายในกำหนดของกรมสรรพากรถ้าลงนามอิเล็กทรอนิกส์
• ข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ค้ำ เจ้าหนี้เก็บได้เพราะจำเป็นต่อการทำสัญญา (พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ม.24(3)) ใช้เพื่อสัญญานี้เท่านั้น (ข้อ 8)

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-4EEA17 · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ