สัญญาโอนสิทธิเรียกร้อง ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อขายลูกหนี้การค้าหรือใบแจ้งหนี้ที่ยังไม่ได้รับเงิน
• ใช้เมื่อผู้รับเหมาโอนสิทธิรับค่างวดให้ผู้ขายวัสดุ
• ใช้เมื่อชำระหนี้ของตนด้วยสิทธิเรียกร้องที่มีต่อคนอื่น

• ต้องทำเป็นหนังสือและส่งหนังสือบอกกล่าวลูกหนี้
• ลูกหนี้ยังยกข้อต่อสู้ที่มีต่อผู้โอนขึ้นต่อสู้ผู้รับโอนได้
• ถ้าผู้โอนรับประกันว่าลูกหนี้จะจ่าย เท่ากับค้ำประกัน ต้องปิดอากร
• ผู้ที่รับซื้อหนี้มาทวงเป็นธุรกิจต้องจดทะเบียนตามกฎหมายทวงถามหนี้

• ถ้าจะเปลี่ยนตัวคู่สัญญาทั้งฝ่ายรวมหน้าที่ ให้ใช้ ข้อตกลงเปลี่ยนตัวคู่สัญญา
• ถ้าชำระหนี้ด้วยทรัพย์สินอื่น ให้ใช้ สัญญาชำระหนี้ด้วยทรัพย์สิน
• ถ้าลูกหนี้จะยอมรับหนี้และผ่อนชำระ ให้ใช้ หนังสือรับสภาพหนี้และสัญญาผ่อนชำระหนี้
• ถ้าโอนเช็คหรือตั๋วเงินให้ผู้รับซื้อเพื่อรับเงินก่อนกำหนด ให้ใช้ สัญญาขายลดเช็ค (โอนด้วยการสลักหลัง ไม่ใช่โอนสิทธิเรียกร้อง)

บัญชีอัตราอากรแสตมป์ไม่มีตราสาร «โอนสิทธิเรียกร้อง» สัญญานี้จึงไม่ต้องปิดอากร ยกเว้นข้อ 4 ที่ผู้โอนรับประกันว่าลูกหนี้จะชำระ ซึ่งมีเนื้อหาเป็นการค้ำประกัน ต้องปิดอากรตามบัญชีลักษณะ 17 ผู้ค้ำประกันคือผู้โอนเป็นผู้เสียอากร วงเงิน … ถ้าเกิน 10,000 บาท เสีย 10 บาท ถ้าไม่ปิด ข้อ 4 ใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 118

การโอนสิทธิเรียกร้องต้องทำเป็นหนังสือ และต้องบอกกล่าวลูกหนี้เป็นหนังสือหรือให้ลูกหนี้ยินยอมเป็นหนังสือ จึงยกขึ้นต่อสู้ลูกหนี้และบุคคลภายนอกได้ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 306 ข้อ 5 และแบบหนังสือบอกกล่าวท้ายสัญญาทำหน้าที่นี้ ถ้าไม่บอกกล่าว ลูกหนี้ชำระให้ผู้โอนได้โดยชอบ และผู้รับโอนต้องไปเรียกจากผู้โอนตามข้อ 7 เก็บหลักฐานการรับหนังสือบอกกล่าวไว้ทุกครั้ง

การโอนสิทธิเรียกร้องอยู่ใน ป.พ.พ. มาตรา 303–313 โดยหลัก สิทธิเรียกร้องโอนได้ เว้นแต่สภาพแห่งสิทธิหรือกฎหมายไม่ให้โอน และหลักประกันเช่นจำนองหรือค้ำประกันตกไปยังผู้รับโอนด้วย ลูกหนี้ยังยกข้อต่อสู้ที่มีต่อผู้โอนก่อนได้รับการบอกกล่าวขึ้นต่อสู้ผู้รับโอนได้ ข้อ 3 จึงให้ผู้โอนรับรองว่าไม่มีข้อต่อสู้ที่รู้อยู่ ควรตรวจตัวบทมาตรา 303–313 ฉบับปัจจุบันก่อนใช้

ข้อ 4 ให้ผู้โอนรับผิดเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระ ซึ่งเป็นสัญญาค้ำประกันในทางเนื้อหาตาม ป.พ.พ. มาตรา 680 ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกัน และต้องระบุหนี้และวงเงินที่ค้ำประกันให้ชัดตามมาตรา 681 สัญญานี้ระบุไว้แล้วผู้รับโอนรับความเสี่ยงว่าลูกหนี้จะไม่มีเงินชำระ ราคาในข้อ 2 จึงมักต่ำกว่าหนี้ ผู้โอนรับผิดเฉพาะเมื่อคำรับรองในข้อ 3 ไม่จริง ถ้าผู้โอนต้องคืนราคาตามข้อ 3.2 หรือส่งเงินตามข้อ 7 ช้า ต้องเสียดอกเบี้ยตาม ป.พ.พ. มาตรา 224 ข้อสัญญาที่ให้ฝ่ายที่มีอำนาจต่อรองเหนือกว่าได้เปรียบเกินสมควร ศาลปรับได้ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 4

ผู้รับโอนที่ทวงถามหนี้ต้องปฏิบัติตาม พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 ซึ่งนิยามผู้ทวงถามหนี้รวมถึงผู้รับโอนสิทธิเรียกร้องตามมาตรา 3 ห้ามติดต่อบุคคลอื่นเพื่อทวงหนี้เว้นแต่ตามมาตรา 8 ติดต่อได้ตามเวลาและความถี่ในมาตรา 9 และห้ามข่มขู่ ดูหมิ่น หรือเปิดเผยหนี้ต่อผู้อื่นตามมาตรา 11 ลูกหนี้เป็นผู้บริโภค ถ้าผู้รับโอนรับซื้อหนี้มาทวงเป็นธุรกิจ ต้องจดทะเบียนการประกอบธุรกิจทวงถามหนี้ตามมาตรา 5 การทวงถามที่ฝ่าฝืนมีโทษทางอาญาและทางปกครอง ข้อ 10 จึงให้ผู้รับโอนรับรองไว้

การส่งข้อมูลของลูกหนี้ให้ผู้รับโอนเป็นการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล ต้องจำกัดเท่าที่จำเป็นต่อการเรียกชำระหนี้ และผู้รับโอนใช้ได้เฉพาะวัตถุประสงค์นั้นตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 24 ถ้าลูกหนี้เป็นนิติบุคคล กฎหมายนี้ใช้กับข้อมูลของผู้ติดต่อฝ่ายลูกหนี้

การขายสิทธิเรียกร้องในราคาต่ำกว่าหนี้มีผลทางภาษีเงินได้ของทั้งสองฝ่าย ให้ตรวจกับผู้สอบบัญชีก่อนลงนาม

• สำเนาสัญญาหรือใบแจ้งหนี้ที่เป็นที่มาของหนี้
• หนังสือบอกกล่าวการโอนที่ลงนามแล้วและหลักฐานการส่ง
• เอกสารหลักประกัน (ถ้ามี)

ทำสองฉบับข้อความตรงกัน ลงนามผู้โอนและผู้รับโอน ลูกหนี้ไม่ต้องลงนาม แต่ต้องได้รับหนังสือบอกกล่าว

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-1B2D9B · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ