หนังสือให้ความยินยอมของคู่สมรส ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อจะขายหรือจำนองบ้าน ที่ดิน ห้องชุด หรือรถที่ซื้อมาระหว่างสมรส แล้วผู้ซื้อหรือธนาคารขอหนังสือยินยอมของคู่สมรส
• ใช้เมื่อจะให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นสินสมรสเกินสามปี หรือนำเงินสินสมรสไปให้ผู้อื่นกู้
• ใช้เมื่อจะประนีประนอมยอมความ หรือนำทรัพย์สินไปวางเป็นประกันต่อศาลหรือเจ้าพนักงาน
• ใช้เมื่อต้องการกำหนดวงเงินสูงสุดและให้ความยินยอมใช้ได้ครั้งเดียว

• สำนักงานที่ดินและธนาคารหลายแห่งให้ใช้แบบของตนและให้คู่สมรสมาลงชื่อต่อหน้าเจ้าหน้าที่ ถามหน่วยงานก่อนว่ารับหนังสือนี้หรือไม่
• นิติกรรมตาม ม.1476 ที่ทำโดยไม่ได้รับความยินยอม อีกฝ่ายฟ้องเพิกถอนได้ตาม ม.1480 ผู้ซื้อจึงไม่ควรข้ามเอกสารนี้
• ยินยอมให้กู้หรือค้ำประกัน อาจทำให้หนี้นั้นบังคับเอาจากสินสมรสได้ ถามผู้ให้กู้ให้ชัดก่อนลงชื่อ
• ระบุวงเงินและเลขเอกสารสิทธิให้ครบ ความยินยอมที่ว่างไว้เท่ากับยินยอมทุกอย่าง

• ถ้าจะให้คู่สมรสหรือคนอื่นไปทำนิติกรรมแทนตัวเอง (ไม่ใช่แค่ยินยอม) ให้ใช้ หนังสือมอบอำนาจ (ทั่วไป)
• ถ้ายินยอมให้คู่สมรสนำทรัพย์ไปประกันตัวผู้ต้องหาในคดีอาญา ให้ใช้ หนังสือมอบอำนาจประกันตัวคดีอาญา ซึ่งมีหนังสือยินยอมของคู่สมรสสำหรับเรื่องนั้นอยู่แล้ว
• ถ้าผู้ที่จะทำนิติกรรมเป็นผู้เยาว์ ให้ใช้ หนังสือให้ความยินยอมของผู้แทนโดยชอบธรรม
• ถ้าคู่สัญญาเป็นชาวต่างชาติหรือต้องการฉบับภาษาอังกฤษ ให้ใช้ Spousal Consent — หนังสือยินยอมคู่สมรส ภาษาอังกฤษ

หนังสือให้ความยินยอมของคู่สมรสไม่มีลักษณะแห่งตราสารในบัญชีอัตราอากรแสตมป์ท้ายประมวลรัษฎากร จึงไม่ต้องปิดอากร แต่ถ้าคู่สมรสจะให้อีกฝ่ายหนึ่ง ไปทำนิติกรรมแทนตน ด้วย (ไม่ใช่แค่ยินยอม) เอกสารนั้นเป็นใบมอบอำนาจตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ลักษณะ 7 ซึ่งต้องปิดอากร 10 บาทสำหรับการทำการครั้งเดียว หรือ 30 บาทถ้ามากกว่าครั้งเดียว ให้ทำหนังสือมอบอำนาจแยกต่างหาก

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1476 กำหนดให้คู่สมรสต้องจัดการสินสมรสร่วมกันหรือได้รับความยินยอมจากอีกฝ่ายในกรณี ขาย แลกเปลี่ยน ขายฝาก ให้เช่าซื้อ จำนอง ปลดจำนอง หรือโอนสิทธิจำนองอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่จำนองได้ · ก่อตั้งหรือระงับภาระจำยอม สิทธิอาศัย สิทธิเหนือพื้นดิน สิทธิเก็บกิน หรือภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์ · ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เกินสามปี · ให้กู้ยืมเงิน · ให้โดยเสน่หา · ประนีประนอมยอมความ · มอบข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการ · และนำทรัพย์สินไปเป็นประกันต่อเจ้าพนักงานหรือศาล

ถ้าคู่สมรสทำนิติกรรมเหล่านี้โดยไม่ได้รับความยินยอม อีกฝ่ายหนึ่งอาจฟ้องขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมได้ (มาตรา 1480) ภายในกำหนดเวลาที่กฎหมายกำหนด ผู้ซื้อ ผู้รับจำนอง และธนาคารจึงมักขอหนังสือนี้ก่อนทำนิติกรรม

การกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันหนี้ ไม่อยู่ในรายการของมาตรา 1476 แต่ธนาคารมักขอให้คู่สมรสให้ความยินยอม เพราะความยินยอมอาจทำให้หนี้นั้นเป็นหนี้ที่คู่สมรสต้องรับผิดร่วมกัน และบังคับเอาจากสินสมรสได้ ก่อนยินยอมในเรื่องนี้ ให้ถามผู้ให้กู้ให้ชัดว่าความยินยอมจะมีผลต่อผู้ให้ความยินยอมอย่างไร ข้อ 3.1 ของหนังสือนี้เขียนไว้ว่าผู้ให้ความยินยอมไม่ได้เป็นผู้กู้ร่วมหรือผู้ค้ำประกัน เว้นแต่ลงชื่อในฐานะนั้นไว้ต่างหาก แต่ข้อนี้ไม่ลบล้างผลที่กฎหมายกำหนด

สำนักงานที่ดินมักให้ใช้แบบหนังสือให้ความยินยอมของกรมที่ดินเอง และอาจให้คู่สมรสมาลงลายมือชื่อต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้าที่ ธนาคารก็มักมีแบบของตนเช่นกัน หนังสือฉบับนี้ใช้ยื่นได้เมื่อหน่วยงานนั้นยอมรับ ให้โทรสอบถามก่อนวันนัด ถ้าหน่วยงานให้ใช้แบบของตน ให้กรอกแบบนั้นด้วย และเก็บหนังสือฉบับนี้ไว้เป็นหลักฐานเงื่อนไขระหว่างคู่สมรส (เช่น วงเงินสูงสุด และการยินยอมเฉพาะครั้ง)

ถ้าผู้ให้ความยินยอมอยู่ต่างประเทศ หน่วยงานมักให้ลงลายมือชื่อต่อหน้าเจ้าหน้าที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยและรับรองเอกสาร ให้ติดต่อสถานทูตก่อน

• ระบุวงเงินหรือราคาในข้อ 1.1 เสมอ ถ้าเว้นไว้ คู่สมรสอาจจำนองหรือขายในจำนวนที่ผู้ให้ความยินยอมไม่รู้
• เขียนเลขโฉนด เลขห้องชุด หรือทะเบียนรถให้ตรงกับเอกสารสิทธิ ความยินยอมที่ไม่ระบุทรัพย์อาจถูกโต้แย้งว่ากว้างเกินไป
• ความยินยอมนี้ใช้ครั้งเดียว ถ้าภายหลังจะขึ้นเงินจำนองหรือต่อสัญญา ต้องทำหนังสือใหม่ตามข้อ 2.1
• จะเพิกถอนความยินยอม ต้องแจ้งเป็นหนังสือทั้งคู่สมรสและคู่กรณีหรือสำนักงานที่ดินก่อนวันทำนิติกรรม ตามข้อ 2.3

• สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนและสำเนาทะเบียนบ้านของผู้ให้ความยินยอมและคู่สมรส (ขีดคร่อม เขียนกำกับว่าใช้เพื่อนิติกรรมนี้เท่านั้น)
• สำเนาทะเบียนสมรสหรือใบสำคัญการสมรส
• สำเนาเอกสารสิทธิของทรัพย์สิน เช่น โฉนดที่ดิน หนังสือกรรมสิทธิ์ห้องชุด หรือคู่มือจดทะเบียนรถ
• ร่างสัญญาหรือหนังสือแจ้งวงเงินจากคู่กรณี ถ้ามี

ผู้ให้ความยินยอมลงลายมือชื่อต่อหน้าพยานสองคน แล้วให้คู่สมรสลงลายมือชื่อรับรองลายมือชื่อ กฎหมายไม่บังคับให้มีพยาน แต่พยานช่วยพิสูจน์ได้ว่าผู้ให้ความยินยอมลงชื่อจริงโดยสมัครใจ ลงชื่อหรือลงชื่อย่อทุกหน้า และถ่ายสำเนาที่ลงชื่อครบเก็บไว้ทั้งสองฝ่าย

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-18CF0F · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ