สัญญาให้เงินทุนแลกส่วนแบ่งรายได้ ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อร้านค้าหรือธุรกิจออนไลน์ต้องการทุนหมุนเวียนและจ่ายคืนตามยอดขาย
• ใช้เมื่อผู้ให้ทุนไม่ต้องการเป็นหุ้นส่วนหรือถือหุ้น
• ใช้เมื่อรายได้ของธุรกิจขึ้นลงตามฤดูกาล

• ถ้าธุรกิจชำระครบเร็ว ผลตอบแทนเทียบต่อปีอาจเกินร้อยละ 15 ซึ่งผิดกฎหมายถ้าศาลมองว่าเป็นเงินกู้
• ผู้ให้ทุนต้องไม่ร่วมจัดการหรือร่วมขาดทุน มิฉะนั้นอาจกลายเป็นหุ้นส่วน
• กำหนดนิยามรายได้รวมให้ชัด
• หักภาษี ณ ที่จ่ายเฉพาะส่วนที่เกินเงินทุน

• ถ้ากู้เงินพร้อมดอกเบี้ยคงที่ ให้ใช้ สัญญากู้ยืมเงิน
• ถ้าร่วมลงทุนและร่วมรับกำไรขาดทุน ให้ใช้ สัญญาร่วมลงทุนในโครงการ
• ถ้าแบ่งรายได้ร้านอาหารในพื้นที่เช่า ให้ใช้ สัญญาเช่าพื้นที่ขายอาหารแบบแบ่งยอดขาย

สัญญานี้ให้เงินไปแล้วต้องชำระคืน จึงควรถือว่าเป็นการกู้ยืมเงินตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ลักษณะ 5 ทุก 2,000 บาทหรือเศษของเงินทุนเสียอากร 1 บาท เพดานไม่เกิน 10,000 บาท ผู้ให้ทุนเป็นผู้เสียอากร เงินทุน … เช่น 1,000,000 บาท เสียอากร 500 บาท ถ้าไม่ปิดอากรครบ สัญญาใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 118 และ 113–114

สัญญานี้อยู่ระหว่างกฎหมายสามชุด และต้องเลือกให้ชัด สัญญาร่างเป็นการให้เงินทุนที่ชำระคืนจากรายได้โดยมียอดสูงสุด ไม่ใช่หุ้นส่วน เพราะถ้าผู้ให้ทุนร่วมรับผลขาดทุนหรือร่วมจัดการ ความสัมพันธ์อาจกลายเป็นห้างหุ้นส่วนสามัญตาม ป.พ.พ. มาตรา 1012 ซึ่งถ้าไม่จดทะเบียน หุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดในหนี้ของกิจการโดยไม่จำกัดตามมาตรา 1025 ข้อ 1.4 จึงตัดสิทธิจัดการและการร่วมขาดทุนออก

ศาลอาจมองว่าสัญญานี้คือการกู้ยืมเงินที่ค่าตอบแทนส่วนเกินจากเงินทุนคือดอกเบี้ย เงินกู้เกิน 2,000 บาทต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้กู้ตามมาตรา 653 ซึ่งสัญญานี้เป็นหลักฐานนั้นแล้ว

⚠️ ผู้ให้ทุนประกอบธุรกิจให้สินเชื่อ ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่อง ให้ธุรกิจการให้กู้ยืมเงินเพื่อผู้บริโภคเป็นธุรกิจที่ควบคุมสัญญา พ.ศ. 2565 ใช้เฉพาะเมื่อผู้กู้เป็นผู้บริโภคที่ไม่ใช่นิติบุคคลและใช้เงินตามวัตถุประสงค์ที่ไม่ใช่การประกอบธุรกิจ (ข้อ 3) เงินทุนตามสัญญานี้ใช้ในกิจการ ประกาศนั้นจึงไม่บังคับโดยตรง แต่ผู้ให้ทุนที่ให้สินเชื่อเป็นปกติธุระอาจต้องมีใบอนุญาตตามกฎหมายเฉพาะ เช่น การประกอบธุรกิจสินเชื่อรายย่อย ควรตรวจก่อนเริ่มให้ทุน

ส่วนที่ผู้ให้ทุนได้รับเกินเงินทุนถือเป็นเงินได้ประเภทดอกเบี้ยหรือผลประโยชน์ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(4) ถ้าธุรกิจเป็นนิติบุคคล ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามคำสั่งกรมสรรพากร ที่ ท.ป.4/2528 เฉพาะส่วนที่เกินเงินทุน ไม่ใช่จากทุกงวดเต็มจำนวน ธุรกิจต้องแยกในบัญชีว่าแต่ละงวดเป็นเงินต้นเท่าไรและค่าตอบแทนเท่าไร อัตราหักภาษีสำหรับดอกเบี้ยให้ตรวจกับสำนักงานบัญชีก่อนใช้

ดอกเบี้ยเกินร้อยละ 15 ต่อปีถูกลดลงตาม ป.พ.พ. มาตรา 654 และการเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราเป็นความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 มาตรา 4 ถ้าศาลมองว่าสัญญานี้คือเงินกู้ อัตราที่แท้จริงขึ้นอยู่กับว่าธุรกิจชำระครบเร็วแค่ไหน ตารางนี้คำนวณจากเงินทุน 1,000,000 บาท ชำระเท่ากันทุกเดือนจนครบยอดสูงสุด เป็นอัตราต่อปีที่แท้จริงโดยประมาณ

ยอดสูงสุด	ครบใน 12 เดือน	18 เดือน	24 เดือน	36 เดือน	48 เดือน
1.10 เท่า	18.0%	12.3%	9.3%	6.3%	4.8%
1.15 เท่า	26.6%	18.2%	13.8%	9.3%	7.0%
1.20 เท่า	35.1%	23.9%	18.2%	12.2%	9.2%
1.30 เท่า	51.4%	35.0%	26.6%	17.9%	13.5%

ยอดสูงสุด 1.3 เท่าที่ชำระครบใน 12 เดือนเท่ากับประมาณร้อยละ 51 ต่อปี ถ้าเป็นเงินกู้ก็เกินเพดานมาก ข้อ 1.3 จึงตัดยอดที่ผู้ให้ทุนได้รับไม่ให้เกินร้อยละ 15 ต่อปีตามระยะเวลาจริง และให้คืนส่วนที่รับเกิน ข้อนี้คือสิ่งที่ทำให้สัญญาอยู่ในฝั่งที่ชอบด้วยกฎหมายเมื่อธุรกิจโตเร็ว ถ้าคู่สัญญาตัดข้อ 1.3 ออก ต้องยอมรับว่าสัญญาอาจถูกมองว่าเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา ข้อต่อสู้ว่านี่ไม่ใช่เงินกู้เพราะผู้ให้ทุนรับความเสี่ยงรายได้จริงตามข้อ 2.3 และข้อ 2.4 เป็นข้อต่อสู้ที่ไม่แน่นอน ยังไม่พบแนวคำพิพากษายืนยัน

ข้อ 5.2 ยืนยันว่ารายได้ตกเพราะธุรกิจไม่ดีไม่ใช่การผิดสัญญา ซึ่งเป็นแก่นของการให้ทุนแบบนี้ ข้อ 3.1 ให้สิทธิตรวจบัญชีแทนสิทธิจัดการ ข้อ 5.1 จำกัดยอดที่เรียกได้เมื่อผิดสัญญาไม่เกินยอดสูงสุด ค่าปรับที่สูงเกินส่วนศาลลดได้ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 7 ดอกเบี้ยผิดนัดเป็นไปตาม ป.พ.พ. มาตรา 224

• ตารางตัวอย่างการคำนวณส่วนแบ่งและยอดคงเหลือ
• งบการเงินหรือรายงานรายได้ย้อนหลังที่ผู้ให้ทุนใช้ประเมิน
• สัญญาค้ำประกัน ถ้ามี — ถ้าผู้ค้ำเป็นบุคคลธรรมดา สัญญาค้ำต้องระบุหนี้และวงเงินที่ค้ำให้ชัด และห้ามเขียนให้รับผิดอย่างลูกหนี้ร่วมหรือตัดสิทธิให้ไปเรียกจากกิจการก่อน (ข้อเช่นนั้นเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. ม.681/1)

ทำสองฉบับข้อความตรงกัน เก็บไว้ฝ่ายละฉบับ

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-076155 · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ