สัญญาจ้างฟรีแลนซ์รายโปรเจกต์ (จ่ายตามงวดงาน) ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อจ้างเป็นชิ้นงานหรือโครงการที่มีผลงานส่งมอบชัดเจน ไม่ใช่จ้างประจำรายเดือน
• ใช้ได้ทั้งเมื่อฟรีแลนซ์เป็นบุคคลธรรมดาและเมื่อรับงานในนามบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนของตน
• ใช้เมื่อต้องการกำหนดรอบตรวจรับงาน แก้งาน และกำหนดจ่ายเงินให้ผูกกับการส่งมอบแต่ละงวด
• ใช้เมื่อต้องตกลงเรื่องสิทธิในผลงานและการนำผลงานไปเป็นพอร์ตให้ชัดตั้งแต่ต้น

• เขียนขอบเขตงานและจำนวนครั้งที่แก้งานได้ไว้ในผนวก 1 ให้ละเอียด ข้อพิพาทฟรีแลนซ์เกือบทั้งหมดมาจากตรงนี้
• ถ้าสั่งงานรายวัน กำหนดเวลาเข้าออก และควบคุมวิธีทำงาน ข้อเท็จจริงอาจเป็นจ้างแรงงานตาม ป.พ.พ. ม.575 แม้สัญญาเขียนว่าจ้างทำของ
• ลิขสิทธิ์ในงานรับจ้างเป็นของผู้ว่าจ้างตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ม.10 อยู่แล้ว เว้นแต่ตกลงกันเป็นอย่างอื่น — ฟรีแลนซ์ที่อยากเก็บสิทธิไว้ต้องเขียนไว้
• อากรแสตมป์จ้างทำของเป็นหน้าที่ของผู้รับจ้าง ไม่ติดให้ครบจะใช้สัญญาฟ้องเรียกค่าจ้างในคดีแพ่งไม่ได้

• อย่าใช้เมื่อจ้างทำงานประจำรายเดือนมีวันลาและหักเงินเมื่อไม่มาทำงาน ให้ใช้สัญญาจ้างเหมาบริการรายเดือนแทน
• อย่าใช้แทนสัญญาจ้างแรงงาน ถ้าเจตนาจริงคือรับเข้าเป็นพนักงาน
• อย่าปล่อยผนวก 1 ว่าง เพราะข้อ 1.1 อ้างอิงขอบเขตงานจากผนวกทั้งหมด
• จ้างฟรีแลนซ์ทำงานต่อเนื่องเป็นรายเดือน — ใช้ สัญญาจ้างเหมาบริการรายเดือน (ฟรีแลนซ์ / ผู้รับจ้างอิสระ)

• จ้างทำของ ลักษณะ 4: 1 บาท ต่อค่าจ้างทุก 1,000 บาทหรือเศษของ 1,000 บาท — จากค่าจ้างรวมทั้งสิ้นในสัญญานี้คิดเป็นอากร ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก
• ผู้รับจ้าง (ฟรีแลนซ์) เป็นผู้เสียอากร ผู้ว่าจ้างเป็นผู้ขีดฆ่า · คู่ฉบับเสียอากร ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก (ลักษณะ 23) ผู้ถือคู่ฉบับเป็นผู้เสียและขีดฆ่า
• ค่าจ้างรวมตั้งแต่ 1,000,000 บาท ขึ้นไป ต้องชำระอากรเป็นตัวเงินที่สรรพากร ไม่ใช่ปิดดวงแสตมป์ (ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับอากรแสตมป์ ฉบับที่ 37) · ถ้าผู้ว่าจ้างเป็นหน่วยงานรัฐ เกณฑ์ลดเหลือ 200,000 บาท
• ทำเป็นตราสารอิเล็กทรอนิกส์ให้ยื่นและชำระผ่านระบบ e-Stamp ภายใน 15 วัน นับแต่วันถัดจากวันทำตราสาร เก็บรหัสรับรองไว้กับเอกสาร
• ไม่ติดอากรให้ครบ สัญญาไม่เป็นโมฆะ แต่ใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้ จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่ม (ประมวลรัษฎากร ม.113–114, 118) — ฟรีแลนซ์ที่จะฟ้องเรียกค่าจ้างค้างต้องติดให้ครบก่อน นี่คือเหตุผลที่อากรก้อนเล็กนี้สำคัญกับฝ่ายฟรีแลนซ์มากกว่าฝ่ายผู้ว่าจ้าง

• ผู้ว่าจ้างที่เป็นนิติบุคคลจ่ายค่าจ้างทำของให้ผู้รับในประเทศไทย ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย ร้อยละ 3 ของค่าบริการก่อน VAT ตามคำสั่งกรมสรรพากร ท.ป.4/2528 ข้อ 8 เมื่อยอดตามสัญญาตั้งแต่ 1,000 บาท แม้จะแบ่งจ่ายเป็นงวดย่อยกว่านั้น และต้องออกหนังสือรับรองการหักภาษีให้ทุกครั้ง
• ผู้ว่าจ้างที่เป็นบุคคลธรรมดาไม่มีหน้าที่หัก 3% ตามคำสั่งนี้ — ฟรีแลนซ์ที่รับงานจากบุคคลธรรมดาจึงได้เงินเต็มและต้องไปยื่นภาษีเอง
• ฟรีแลนซ์บุคคลธรรมดามีเงินได้ตามมาตรา 40(2) หรือ 40(8) แล้วแต่ลักษณะงานและการลงทุน ซึ่งหักค่าใช้จ่ายได้ไม่เท่ากัน ให้ตรวจประเภทเงินได้ตามงานจริงก่อนยื่น
• รายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม · ผู้ที่ยังไม่จดไม่มีสิทธิเรียกเก็บ VAT ตามข้อ 3.2
• ค่าใช้จ่ายที่เบิกคืนได้ (กรณีไม่ติ๊ก «ค่าจ้างรวมค่าใช้จ่ายแล้ว») ให้แยกบรรทัดในใบแจ้งหนี้และแนบหลักฐาน อย่ารวมเข้าไปในค่าบริการ เพราะจะถูกหัก 3% ทั้งก้อนโดยไม่จำเป็น

• งานที่สร้างสรรค์ขึ้นโดยการรับจ้าง ลิขสิทธิ์เป็นของ «ผู้ว่าจ้าง» ตั้งแต่ต้น เว้นแต่ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น (พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ม.10) — ฟรีแลนซ์จำนวนมากเข้าใจว่าตัวเองเป็นเจ้าของจนกว่าจะโอน ซึ่งไม่ใช่ ฟรีแลนซ์ที่อยากเก็บลิขสิทธิ์ไว้เองต้องเขียนไว้ในสัญญา ไม่ใช่เงียบไว้
• ตรงข้ามกับลูกจ้าง ซึ่งงานที่ทำในหน้าที่ลิขสิทธิ์ยังเป็นของลูกจ้าง นายจ้างได้เพียงสิทธินำออกเผยแพร่ตามวัตถุประสงค์ของการจ้าง เว้นแต่ทำเป็นหนังสือตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น (ม.9)
• ธรรมสิทธิ์โอนกันไม่ได้ ผู้สร้างสรรค์ยังมีสิทธิแสดงตนว่าเป็นผู้สร้างสรรค์ และห้ามผู้รับโอนบิดเบือนหรือดัดแปลงงานจนเสียชื่อเสียงของตน แม้โอนลิขสิทธิ์ไปหมดแล้ว (ม.18) — เว้นแต่ตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร
• ข้อ 5.1 ผูกการได้สิทธิไว้กับการจ่ายค่าจ้างครบของงวดนั้น ซึ่งเป็นเครื่องมือต่อรองที่สำคัญที่สุดของฟรีแลนซ์ — อย่าตัดออก
• ข้อ 5.2 กันเครื่องมือ แม่แบบ และความรู้เดิมของฟรีแลนซ์ไว้ ไม่ให้ถูกกวาดไปกับผลงาน

• ชื่อสัญญาไม่ได้ตัดสินว่าเป็นจ้างทำของ ศาลดูข้อเท็จจริง ถ้าสั่งงานรายวัน กำหนดเวลาเข้าออก ควบคุมวิธีทำงาน ให้ใช้อุปกรณ์ของบริษัท และจ่ายเป็นรายเดือนตลอดเวลาที่ทำงานให้ จะเข้า จ้างแรงงาน ม.575 ไม่ใช่ จ้างทำของ ม.587 ผลที่ตามมาคือค่าชดเชยเมื่อเลิกจ้าง เงินสมทบประกันสังคมย้อนหลัง และการหักภาษีคนละแบบ — ข้อ 1.3 กับสวิตช์ «กำหนดเวลาและสถานที่เองได้» มีไว้รักษาเส้นนี้ ต้องทำตามจริงด้วย
• ไม่กำหนดจำนวนครั้งที่แก้งาน คือสาเหตุอันดับหนึ่งของงานที่ไม่จบ ผนวก 1 ต้องระบุว่าแก้ได้กี่รอบ และรอบถัดไปคิดเงินเท่าไร
• ไม่มีกำหนดตรวจรับ ทำให้ผู้ว่าจ้างเงียบแล้วงานค้างอยู่ในสถานะไม่รับไม่ปฏิเสธ ข้อ 2 กำหนดให้แจ้งข้อบกพร่องภายในกำหนด จึงต้องกรอกจำนวนวันให้สมเหตุผล
• ผู้ว่าจ้างไม่ส่งของที่ต้องส่ง เช่น ไฟล์ต้นฉบับ สิทธิเข้าระบบ หรือข้อมูลแบรนด์ แล้วมานับว่าฟรีแลนซ์ส่งงานช้า — กรอกช่อง «สิ่งที่ผู้ว่าจ้างจัดหาให้» ไว้เสมอเพื่อให้พิสูจน์ได้ว่าใครช้า
• เพดานความรับผิดต้องสมเหตุผล เพดานที่ต่ำจนไร้ความหมายอาจไม่มีผลบังคับตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม ม.4 และไม่ว่าเขียนอย่างไรก็ยกเว้นความรับผิดจากการจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงไม่ได้
• ฟรีแลนซ์ที่เข้าถึงข้อมูลลูกค้าของผู้ว่าจ้างเป็นผู้ประมวลผลข้อมูล ต้องมีมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยและข้อตกลงตามคำสั่ง (PDPA ม.37, 40) และต้องคืนหรือลบข้อมูลเมื่อจบงานตามข้อ 4.4 — เก็บไว้ใช้ทำพอร์ตไม่ได้

กฎหมายคุ้มครองแรงงานและประกันสังคมจะเข้ามาใช้เมื่อข้อเท็จจริงกลายเป็นจ้างแรงงาน — ถ้าลักษณะงานเริ่มเหมือนลูกจ้าง ให้ตรวจกับทนายของคุณหรือสำนักงานประกันสังคม

• ผนวก 1 (สำคัญที่สุด) ขอบเขตงาน ผลงานที่ต้องส่งมอบแต่ละงวด รูปแบบไฟล์ มาตรฐานที่ถือว่างานเสร็จ กำหนดส่ง จำนวนรอบแก้งาน และค่าจ้างแต่ละงวด
• รายการสิ่งที่ผู้ว่าจ้างต้องจัดหาให้พร้อมวันที่ต้องส่งมอบ
• หนังสือรับรองนิติบุคคลหรือบัตรประชาชนของทั้งสองฝ่าย และหนังสือมอบอำนาจถ้าลงนามแทน

• ทำสองฉบับข้อความตรงกัน ลงชื่อคู่สัญญาและพยานสองคน พร้อมลงชื่อกำกับผนวก 1 ทุกหน้า
• ผู้รับจ้างปิดอากร ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก และคู่ฉบับ ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก ผู้ว่าจ้างเป็นผู้ขีดฆ่า
• ตรวจว่าผนวก 1 กรอกครบก่อนลงนาม — สัญญาฉบับนี้อ้างอิงขอบเขตงานจากผนวกทั้งหมด ผนวกว่างเท่ากับไม่มีขอบเขตงาน
• ถ้าฟรีแลนซ์รับงานในนามนิติบุคคล ให้ตรวจอำนาจลงนามตามหนังสือรับรองและเงื่อนไขประทับตรา

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-754CBF · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ