สัญญาจำนำหุ้น ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อกู้เงินหรือซื้อเชื่อ แล้วเจ้าหนี้ขอหุ้นในบริษัทจำกัดของลูกหนี้เป็นหลักประกัน
• ใช้เมื่อผู้ถือหุ้นนำหุ้นของตนไปประกันหนี้ของบริษัทหรือของบุคคลอื่น
• ใช้เมื่อผู้ร่วมทุนค้างชำระเงินแก่กันและตกลงให้วางหุ้นเป็นประกันจนกว่าจะชำระครบ
• ใช้เมื่อต้องการแบบหนังสือแจ้งบริษัทและหนังสือตอบรับของบริษัทไปพร้อมกันในชุดเดียว

• ต้องส่งมอบใบหุ้นตัวจริงและแจ้งบริษัทเป็นหนังสือ ถ้าไม่แจ้งอาจเป็นโมฆะ และถ้าบริษัทไม่จดลงสมุดจะยกการจำนำขึ้นต่อสู้บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ (ป.พ.พ. ม.750, 753)
• ตกลงล่วงหน้าให้หุ้นหลุดเป็นของเจ้าหนี้ หรือมอบอำนาจให้เจ้าหนี้โอนหุ้นเข้าตัวเองเมื่อผิดนัด ไม่สมบูรณ์ (ม.756) ต้องบอกกล่าวแล้วขายทอดตลาดเท่านั้น (ม.764)
• ข้อบังคับบริษัทส่วนใหญ่จำกัดการโอนหุ้น ให้ขอมติคณะกรรมการรับทราบการจำนำตั้งแต่วันจำนำ ไม่อย่างนั้นอาจขายหุ้นให้ผู้ซื้อจากการขายทอดตลาดไม่ได้
• ระบุหนี้และจำนวนเงินต้นที่ประกันให้ชัด อย่าเขียนว่าประกันหนี้ทุกประเภทโดยไม่จำกัดจำนวน
• สัญญาจำนำต้องปิดอากร 1 บาททุก 2,000 บาทของหนี้ เว้นแต่สัญญากู้ปิดอากรครบแล้ว

• จำนำทองคำ นาฬิกา รถ หรือสังหาริมทรัพย์อื่นที่ส่งมอบตัวทรัพย์ — ใช้ สัญญาจำนำทรัพย์สิน
• ต้องการขายหุ้นให้เจ้าหนี้เลยแทนการวางเป็นประกัน — ใช้ สัญญาซื้อขายหุ้นบริษัทจำกัด (ฉบับเต็ม) หรือ สัญญาโอนหุ้น (ตราสารโอนหุ้นหน้าเดียว) · ตีใช้หนี้ด้วยหุ้นหลังหนี้ถึงกำหนด — ใช้ สัญญาชำระหนี้ด้วยทรัพย์สิน
• ใช้ที่ดินหรือห้องชุดเป็นประกัน — ต้องจดจำนองที่สำนักงานที่ดิน ใช้ ข้อตกลงต่อท้ายสัญญาจำนอง แนบแบบจำนอง · ยังไม่มีสัญญากู้ — ทำ สัญญากู้ยืมเงิน ก่อนแล้วใช้ฉบับนี้ประกัน
• หุ้นบริษัทมหาชนจดทะเบียนหรือหุ้นในระบบไร้ใบหุ้น — ต้องจำนำผ่านบริษัทหลักทรัพย์หรือนายทะเบียนหลักทรัพย์ แม่แบบนี้ใช้กับใบหุ้นของบริษัทจำกัดเท่านั้น
• ถ้าคู่สัญญาเป็นชาวต่างชาติหรือต้องการฉบับภาษาอังกฤษ ให้ใช้ Share Pledge Agreement — สัญญาจำนำหุ้น ภาษาอังกฤษ

• ส่งมอบใบหุ้นตัวจริง ให้ผู้รับจำนำในวันลงนาม — จำนำเกิดขึ้นเมื่อส่งมอบ (ป.พ.พ. ม.747) ถ่ายสำเนาใบหุ้นทั้งหน้าและหลังเก็บไว้ทั้งสองฝ่าย
• ยื่นหนังสือแจ้งการจำนำ (เอกสารแนบท้าย 2) ต่อบริษัทในวันเดียวกัน หนังสือนี้คือคำบอกกล่าวการจำนำแก่บริษัท ถ้าไม่ส่งมอบใบหุ้นและไม่บอกกล่าวบริษัทเป็นหนังสือ การจำนำอาจเป็นโมฆะ (ม.750) และถ้าบริษัทไม่จดการจำนำลงในสมุด จะยกการจำนำขึ้นต่อสู้บริษัทหรือเจ้าหนี้อื่นของผู้จำนำไม่ได้ (ม.753)
• ให้กรรมการผู้มีอำนาจหรือนายทะเบียนหุ้นของบริษัทลงนามในหนังสือตอบรับ (เอกสารแนบท้าย 3) แล้วขอสำเนาสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นหน้าที่มีบันทึกการจำนำเก็บไว้
• ข้อบังคับบริษัทจำกัดการโอนหุ้น: ขอ มติคณะกรรมการ รับทราบการจำนำและยินยอมให้โอนหุ้นแก่ผู้ซื้อจากการขายทอดตลาดในวันเดียวกัน (ข้อ 3.2) — ถ้าไม่มีมตินี้ ตอนบังคับจำนำบริษัทอาจปฏิเสธการลงทะเบียนโอน
• ผู้จำนำที่เป็นนิติบุคคลควรมีมติกรรมการอนุมัติการจำนำ และทั้งสองฝ่ายแนบหนังสือรับรองนิติบุคคลหรือสำเนาบัตรประชาชน

• สัญญาจำนำเสียอากรตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะ 18 ทุก 2,000 บาทหรือเศษของจำนวนหนี้ เสีย 1 บาท คิดจากเงินต้นที่ประกัน … ผู้รับจำนำเป็นผู้เสียและขีดฆ่า
• ได้รับยกเว้น ถ้าเป็นการจำนำเกี่ยวกับการกู้ยืมเงินที่สัญญากู้ปิดอากรครบแล้วตามลักษณะ 5 — ตรวจว่าสัญญากู้ปิดอากรแล้วจริงก่อนละไว้
• คู่ฉบับเสียอากร 1 บาท ถ้าต้นฉบับเสียไม่เกิน 5 บาท หรือ 5 บาท ถ้าต้นฉบับเสียเกิน 5 บาท (ลักษณะ 23) · ลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ต้องชำระอากรเป็นตัวเงินผ่านระบบ e-Stamp ของกรมสรรพากร
• ไม่ปิดอากรหรือปิดไม่ครบ ใช้สัญญาเป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่ม (ประมวลรัษฎากร ม.118) · หนังสือแจ้งบริษัทและหนังสือตอบรับไม่ต้องปิดอากร
• เมื่อบังคับจำนำแล้วมีการโอนหุ้นให้ผู้ซื้อ ตราสารโอนหุ้นเสียอากรลักษณะ 2 ทุก 1,000 บาทเสีย 1 บาท คิดจากราคาหุ้นที่ชำระแล้วหรือราคาในตราสาร แล้วแต่อย่างใดสูงกว่า

• บริษัทจ่ายเงินปันผลให้ผู้รับจำนำโดยตรง แต่เงินปันผลยังเป็นเงินได้ของผู้จำนำในฐานะผู้ถือหุ้น บริษัทหักภาษี ณ ที่จ่ายในนามผู้ถือหุ้นตามอัตราที่กฎหมายกำหนด — ผู้รับจำนำต้องแจ้งยอดที่ได้รับและนำไปหักดอกเบี้ยก่อนแล้วต้นเงินภายใน 15 วัน (ข้อ 5.1 ตาม ม.761)
• ผู้จำนำรับเงินปันผลเองจนกว่าจะผิดนัด เมื่อผิดนัดแล้วผู้รับจำนำต้อง แจ้งบริษัทเป็นหนังสือ ก่อน บริษัทจึงจ่ายเงินปันผลที่ประกาศหลังวันได้รับแจ้งแก่ผู้รับจำนำ
• ถ้าผู้รับจำนำต้องชำระค่าหุ้นที่ค้างแทนผู้จำนำ (ข้อ 3.3) เรียกคืนได้พร้อมดอกเบี้ยผิดนัดร้อยละ 5 ต่อปีนับแต่ทวงถามแล้วไม่ชำระ (ป.พ.พ. ม.224)

• ส่ง หนังสือบอกกล่าวให้ชำระภายใน … วัน ทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ (ม.764) และส่งสำเนาให้ผู้จำนำภายใน 15 วันนับแต่ส่งถึงลูกหนี้ (ข้อ 9.1)
• พ้นกำหนดแล้วนำหุ้นออก ขายทอดตลาด เท่านั้น แจ้งเวลาและสถานที่ให้ผู้จำนำล่วงหน้า — ขายโดยวิธีอื่นหรือเก็บหุ้นไว้เป็นของตนเอง ข้อตกลงนั้นไม่สมบูรณ์ (ม.756) และผู้รับจำนำอาจต้องรับผิดต่อผู้จำนำ
• ผู้จำนำลงนามในตราสารโอนหุ้นให้ผู้ซื้อ แล้วยื่นบริษัทลงทะเบียนการโอน · เงินที่เหลือหลังชำระหนี้ต้องคืนผู้จำนำภายใน 15 วัน ส่วนที่ขาดเรียกจากลูกหนี้ได้ (ม.767)
• ต้องการรับหุ้นไว้ชำระหนี้แทนการขายทอดตลาด ทำได้เฉพาะเมื่อหนี้ถึงกำหนดแล้วและทำสัญญาตีใช้หนี้แยกต่างหาก (ข้อ 10.2)

• ผู้จำนำโอนหุ้น จำนำซ้อน หรือขอออกใบหุ้นใหม่แทน (ข้อ 6.1) — บริษัทที่จดการจำนำไว้แล้วต้องไม่ลงทะเบียนตามคำขอในเอกสารแนบท้าย 2 และผู้จำนำต้องรับผลตามข้อ 6.3 (เร่งหนี้ถ้าเป็นลูกหนี้ หรือชดใช้ค่าเสียหายไม่เกินราคาหุ้น)
• ผู้รับจำนำนำใบหุ้นไปจำนำต่อหรือให้ผู้อื่นเก็บโดยผู้จำนำไม่ยินยอม ต้องรับผิดแม้ใบหุ้นเสียหายเพราะเหตุสุดวิสัย (ม.760) · ไม่คืนใบหุ้นหรือไม่แจ้งเพิกถอนตามกำหนด ต้องรับผิดในความเสียหาย (ข้อ 8.2)
• ผู้รับจำนำนำข้อมูลบริษัทไปใช้นอกวัตถุประสงค์หรือป้อนเข้าบริการปัญญาประดิษฐ์สาธารณะ (ข้อ 11.1) เป็นการผิดสัญญาและอาจละเมิดความลับทางการค้าของบริษัท

• ผู้จำนำยังเป็นผู้ถือหุ้นและออกเสียงเองได้ แต่เรื่องที่ทำให้หุ้นเสื่อมค่า เช่น ลดทุน เลิกบริษัท ควบบริษัท ต้องได้รับความยินยอมจากผู้รับจำนำก่อน (ข้อ 5.2 · ม.755)
• การจำนำไม่ห้ามบริษัทเพิ่มทุน ถ้ามีการออกหุ้นใหม่ สัดส่วนของหุ้นที่จำนำอาจลดลง — หุ้นที่ได้ฟรีจากการแบ่งมูลค่าหุ้นหรือปันผลเป็นหุ้นต้องนำมาจำนำเพิ่มภายใน 15 วัน (ข้อ 1.2)
• ข้อมูลส่วนบุคคลของคู่สัญญาใช้ได้เพื่อปฏิบัติตามสัญญาและจดแจ้งกับบริษัท โดยไม่ต้องขอความยินยอมแยก (พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ม.24(3))
• หลักประกันแบบไม่ต้องส่งมอบตามกฎหมายว่าด้วยหลักประกันทางธุรกิจเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง แต่ต้องจดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและมีเงื่อนไขเรื่องผู้รับหลักประกัน — ตรวจกับผู้เชี่ยวชาญก่อนเลือก

• เอกสารแนบท้าย 1 บัญชีรายการหุ้นที่จำนำ · เอกสารแนบท้าย 2 หนังสือแจ้งการจำนำหุ้น · เอกสารแนบท้าย 3 หนังสือตอบรับของบริษัท
• สำเนาใบหุ้น สำเนาบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) ฉบับล่าสุด สำเนาข้อบังคับบริษัทในส่วนการโอนหุ้น สำเนามติคณะกรรมการ สำเนาสัญญาหลัก

• ทำสองฉบับ คู่สัญญาเก็บฝ่ายละฉบับ ลงชื่อทุกหน้า พยานไม่บังคับตามกฎหมายแต่ควรมีอย่างน้อยหนึ่งคน
• เจ้าหน้าที่ของบริษัทบางแห่งขอให้ลงนามหนังสือแจ้งการจำนำด้วยหมึกจริง — เตรียมต้นฉบับกระดาษไว้ แม้สัญญาหลักลงนามทางอิเล็กทรอนิกส์

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-2F47D5 · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ