สัญญาจำนำทรัพย์สิน ต้องมีอะไรบ้าง

• ใช้เมื่อยืมเงินคนรู้จักและนำของมีค่ามาวางเป็นประกัน
• ใช้เมื่อนำรถหรืออุปกรณ์ส่งมอบให้เจ้าหนี้ถือไว้จนกว่าจะชำระหนี้
• ใช้เมื่อบุคคลอื่นนำทรัพย์ของตนมาประกันหนี้ของลูกหนี้

• จำนำเกิดเมื่อส่งมอบทรัพย์ ถ้าผู้จำนำยังถือทรัพย์ไว้ไม่ใช่จำนำ
• ข้อตกลงให้ทรัพย์หลุดเป็นของเจ้าหนี้เมื่อผิดนัดเป็นโมฆะ ต้องขายทอดตลาด
• ดอกเบี้ยเกินร้อยละ 15 ต่อปีผิดกฎหมาย
• ผู้รับจำนำห้ามใช้ทรัพย์ที่จำนำ

• ถ้ากู้เงินใหม่และวางทรัพย์เป็นประกันในคราวเดียว ให้ใช้ สัญญากู้ยืมเงิน พร้อมจำนำ ซึ่งรวมสัญญากู้และจำนำไว้ฉบับเดียว
• ถ้าหลักประกันเป็นหุ้นของบริษัท ให้ใช้ สัญญาจำนำหุ้น
• ถ้าใช้บุคคลค้ำประกัน ให้ใช้ สัญญาค้ำประกัน (บุคคลค้ำประกันหนี้ตามสัญญา)
• ถ้าต้องการสัญญากู้เงินอย่างเดียว ให้ใช้ สัญญากู้ยืมเงิน
• ถ้าตกลงยกทรัพย์ชำระหนี้แทนเงิน ให้ใช้ สัญญาชำระหนี้ด้วยทรัพย์สิน
• ถ้าหลักประกันเป็นที่ดิน บ้าน หรือห้องชุด ต้องจำนองที่สำนักงานที่ดิน — ใช้ ข้อตกลงต่อท้ายสัญญาจำนอง แนบท้ายแบบจำนอง

สัญญาจำนำเข้าบัญชีอัตราอากรแสตมป์ลักษณะ 18 ทุก 2,000 บาทหรือเศษของจำนวนหนี้ที่ประกันเสียอากร 1 บาท ผู้รับจำนำเป็นผู้เสียอากรและขีดฆ่า เช่น หนี้ 100,000 บาท เสียอากร 50 บาท หนี้ 101,000 บาท เสียอากร 51 บาท ให้คำนวณจากเงินต้นตามข้อ 1.1 ซึ่งคือ … ได้รับยกเว้นถ้าสัญญากู้ยืมที่เป็นหนี้ประธานปิดอากรครบแล้วตามลักษณะ 5 ถ้าไม่ปิดอากรครบ สัญญาใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่มตามประมวลรัษฎากร มาตรา 118 และ 113–114

จำนำเกิดจากการส่งมอบ ไม่ใช่จากกระดาษ ป.พ.พ. มาตรา 747 นิยามจำนำว่าผู้จำนำส่งมอบสังหาริมทรัพย์ให้ผู้รับจำนำเพื่อประกันการชำระหนี้ สัญญาที่ลงนามแต่ไม่ส่งมอบทรัพย์ไม่ใช่จำนำ ผู้รับจำนำได้เพียงสิทธิตามสัญญาธรรมดา ถ้าตกลงให้บุคคลภายนอกเก็บรักษาทรัพย์ก็ได้ตามมาตรา 749 และถ้าผู้รับจำนำยอมคืนทรัพย์ให้ผู้จำนำครอบครอง การจำนำระงับตามมาตรา 769 การจำนำไม่ต้องจดทะเบียน อสังหาริมทรัพย์จำนำไม่ได้ ต้องจำนองซึ่งต้องจดทะเบียน รถยนต์ที่จดทะเบียนจำนำได้ถ้าส่งมอบตัวรถ การมอบเพียงคู่มือจดทะเบียนโดยผู้จำนำยังใช้รถอยู่ไม่ใช่จำนำ

การประกันด้วยทรัพย์โดยผู้ให้หลักประกันยังใช้ทรัพย์อยู่ต่อไป เช่น เครื่องจักรในโรงงาน ต้องใช้หลักประกันทางธุรกิจตามกฎหมายเฉพาะ ไม่ใช่สัญญาจำนำฉบับนี้

การจำนำไม่ก่อภาระภาษีโดยตัวเอง ดอกเบี้ยที่ผู้รับจำนำได้รับเป็นเงินได้ของผู้รับจำนำ ถ้าผู้จ่ายดอกเบี้ยเป็นนิติบุคคลอาจมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย ซึ่งอัตราต่างกันตามว่าผู้รับจำนำเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล ให้ตรวจอัตราปัจจุบันกับกรมสรรพากรหรือผู้ทำบัญชีก่อนจ่าย ผู้รับจำนำที่รับจำนำเป็นปกติธุระเพื่อหากำไรต้องได้รับอนุญาตตั้งโรงรับจำนำตามกฎหมายว่าด้วยโรงรับจำนำ และบทบัญญัติเรื่องจำนำใน ป.พ.พ. ใช้กับโรงรับจำนำเท่าที่ไม่ขัดกับกฎหมายนั้นตามมาตรา 757 สัญญานี้ใช้กับการจำนำระหว่างบุคคลที่ไม่ได้ทำเป็นธุรกิจ

ดอกเบี้ยตามสัญญาต้องไม่เกินร้อยละ 15 ต่อปีตาม ป.พ.พ. มาตรา 654 ซึ่งให้ลดส่วนที่เกินลงมา การเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราเป็นความผิดอาญาตาม พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 มาตรา 4 และแนวคำพิพากษาถือว่าข้อตกลงดอกเบี้ยที่ผิดกฎหมายเป็นโมฆะทั้งหมด ห้ามคิดดอกเบี้ยทบต้นเว้นแต่ค้างชำระไม่น้อยกว่าหนึ่งปีและตกลงเป็นหนังสือตามมาตรา 655หนี้นี้ไม่มีดอกเบี้ย เมื่อผิดนัดเจ้าหนี้เรียกดอกเบี้ยผิดนัดได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 224

ข้อตกลงที่ทำไว้ก่อนหนี้ถึงกำหนดว่าถ้าไม่ชำระหนี้ให้ผู้รับจำนำเข้าเป็นเจ้าของทรัพย์ หรือให้จัดการทรัพย์ด้วยวิธีอื่นนอกจากที่กฎหมายกำหนด เป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 756 ข้อ 5.3 จึงยืนยันว่าทรัพย์ไม่หลุด และข้อ 5.1 บังคับตามขั้นตอนของกฎหมาย คือบอกกล่าวเป็นหนังสือให้ชำระภายในเวลาอันควรตามมาตรา 764 แล้วจึงขายทอดตลาด โดยแจ้งเวลาและสถานที่ให้ผู้จำนำทราบ ถ้าบอกกล่าวไม่ได้ ขายทอดตลาดได้เมื่อหนี้ค้างเกินหนึ่งเดือนตามมาตรา 765 เงินที่ขายได้ให้หักค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับจำนำและค่าใช้จ่ายเพื่อรักษาทรัพย์ก่อน เพราะเป็นอุปกรณ์แห่งหนี้ที่จำนำเป็นประกันตามมาตรา 748 (ข้อ 1.3 และ 5.2) เงินที่เหลือเกินหนี้ต้องคืนผู้จำนำตามมาตรา 767 ถ้าจำนำหลายสิ่ง ขายเกินกว่าที่จำเป็นไม่ได้ตามมาตรา 768

ผู้รับจำนำยึดทรัพย์ไว้ได้จนกว่าจะได้รับชำระครบตามมาตรา 758 ต้องรักษาทรัพย์เหมือนวิญญูชนตามมาตรา 759 ถ้าใช้ทรัพย์เองหรือให้ผู้อื่นใช้โดยผู้จำนำไม่ยินยอม ต้องรับผิดแม้ทรัพย์เสียหายเพราะเหตุสุดวิสัยตามมาตรา 760 ค่าใช้จ่ายอันควรในการบำรุงรักษาเป็นของผู้จำนำตามมาตรา 762 คดีเรื่องค่าทดแทนความบุบสลายและค่าใช้จ่ายต้องฟ้องภายใน 6 เดือนนับแต่วันคืนหรือขายทอดตลาดทรัพย์ตามมาตรา 763

• บันทึกส่งมอบทรัพย์ พร้อมภาพถ่าย หมายเลขเครื่อง และราคาประเมิน
• หลักฐานความเป็นเจ้าของทรัพย์ เช่น ใบเสร็จหรือใบรับประกัน และรายการเอกสาร กุญแจ หรือสิ่งที่ส่งมอบพร้อมทรัพย์ตามข้อ 2.2 — ผู้รับจำนำต้องคืนพร้อมทรัพย์เมื่อไถ่ถอน
• สำเนาสัญญาหรือเอกสารที่ก่อหนี้ตามวันที่ที่ระบุในข้อ 1.1

ทำสองฉบับข้อความตรงกัน เก็บไว้ฝ่ายละฉบับ ส่งมอบทรัพย์และลงชื่อในบันทึกส่งมอบในวันเดียวกัน

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-542EFF · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ