สัญญาจ้างทำบัญชี ต้องมีอะไรบ้าง
บริษัท ห้าง หรือร้านค้าจ้างสำนักงานบัญชีทำบัญชีรายเดือน ยื่นแบบภาษีและประกันสังคม และปิดงบประจำปี · ส่งเอกสารให้ทันวันที่ตกลงทุกเดือน ถ้าส่งช้าจนยื่นแบบไม่ทัน เงินเพิ่มเป็นภาระของผู้ว่าจ้างตามข้อ 8.2
| ใช้เมื่อ | ใช้เมื่อบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนจ้างสำนักงานบัญชีภายนอกเป็นผู้ทำบัญชีแทนการจ้างพนักงานบัญชีเอง |
|---|---|
| อากรแสตมป์ | สัญญาจ้างทำบัญชีเข้าลักษณะ จ้างทำของ ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ลักษณะ 4 อัตรา 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษของค่าจ้างรวม ผู้รับจ้างเป็นผู้เสียอากรและขีดฆ่า สำหรับค่าจ้างรวม … คิดเป็นอากร (ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก) คู่ฉบับ (ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก) ถ้าสัญญาต่ออายุอีกรอบปีบัญชีตามข้อ 3.2 ให้คิดอากรของรอบใหม่ด้วย ถ้าลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ต้องชำระอากรเป็นตัวเงินผ่านระบบ e-Stamp ของกรมสรรพากร ตราสารที่ไม่ปิดอากรใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่ม (ประมวลรัษฎากร มาตรา 118) ตัวเลขข้างบนเป็นอากรส่วนจ้างทำของเท่านั้น ถ้าผู้ว่าจ้างทำ หนังสือมอบอำนาจ แยกให้ผู้รับจ้างไปพบเจ้าพนักงานตามข้อ 11.3 หนังสือมอบอำนาจเสียอากรต่างหากตามลักษณะ 7 (ครั้งเดียว 10 บาท หลายครั้ง 30 บาท) ผู้มอบอำนาจเป็นผู้เสีย ตราสารหลายลักษณะในฉบับเดียวต้องปิดอากรครบทุกลักษณะ (มาตรา 108) |
| ภาษี | ค่าจ้างไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม ผู้รับจ้างที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มออกใบกำกับภาษี ซึ่งเป็นใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ การบัญชีเป็นวิชาชีพอิสระตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(6) ผู้ว่าจ้างที่เป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละ 3 ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 7 เมื่อจ่ายตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป และนำส่งภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (ยื่นทางอิเล็กทรอนิกส์อาจได้ขยายเวลา ให้ตรวจประกาศปัจจุบัน) เงินภาษีต้นเป็นของผู้ว่าจ้างเสมอ สัญญานี้แบ่งเฉพาะเงินเพิ่ม เบี้ยปรับ และค่าปรับตามข้อ 8 ต่อหน่วยงานของรัฐ ผู้ว่าจ้างยังเป็นผู้มีหน้าที่เสียภาษีและถูกเรียกเก็บก่อน แล้วจึงไล่เบี้ยเอากับผู้รับจ้างตามข้อ 8.1 ภายหลัง |
| มาตราที่อ้าง | ป.พ.พ. ม.224, 224/1 (ดอกเบี้ยผิดนัดเฉพาะงวด — ข้อ 4.3), 373 (ไม่ยกเว้นจงใจ/ประมาทร้ายแรง — ข้อ 10.3), 383 (ศาลลดเบี้ยปรับ — ข้อ 9.1), 381 ว.3 (สงวนสิทธิค่าปรับ — ข้อ 9.1 ถ้อยคำกลาง ข.), 386–387 (บอกเลิกหลังเตือน — ข้อ 14.3 ถ้อยคำกลาง ค.), 575, 587 (เส้นแบ่งจ้างแรงงาน/จ้างทำของ — after.md), 607 (จ้างช่วง — ข้อ 9.3), 797, 810, 812, 819 (ตัวแทนยื่นแบบ/นำส่งเงิน ต้องส่งเงินให้ตัวการ รับผิดเพราะประมาท และสิทธิยึดหน่วงที่ข้อ 13.3 ตกลงสละ) · พ.ร.บ.ข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม 2540 ม.4 · พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล 2562 ม.37(4), 40 (รวมวรรคท้าย), 28–29 · ประมวลรัษฎากร ม.40(6) (การบัญชีเป็นวิชาชีพอิสระ), ท.ป.4/2528 ข้อ 7 (หัก 3%), ม.108 (ตราสารหลายลักษณะ), ม.118, บัญชีอัตราอากรแสตมป์ลักษณะ 4 และ 7 · sector-permits.md ข้อ 6 (สรุปสาระ: ผู้สอบบัญชีต้องไม่เป็นผู้ทำบัญชีของกิจการที่ตรวจ — ข้อ 2.4) |
| ค่าใช้แบบฟอร์มบนเว็บนี้ | 349 บาท |
ใช้สัญญาฉบับนี้เมื่อไร
- ใช้เมื่อบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนจ้างสำนักงานบัญชีภายนอกเป็นผู้ทำบัญชีแทนการจ้างพนักงานบัญชีเอง
- ใช้เมื่อสำนักงานบัญชีต้องการสัญญามาตรฐานที่บอกชัดว่าลูกค้าต้องส่งเอกสารเมื่อไร และถ้าส่งช้าใครรับเงินเพิ่ม
- ใช้เมื่อร้านค้าบุคคลธรรมดาที่จดภาษีมูลค่าเพิ่มจ้างคนทำบัญชีและยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน
- ใช้เมื่อเปลี่ยนสำนักงานบัญชีกลางปีและต้องการข้อส่งคืนเอกสารกับการรับช่วงงานที่ชัด
จุดที่พลาดบ่อยและต้องระวัง
- ส่งเอกสารให้ทันวันที่ตกลงทุกเดือน ถ้าส่งช้าจนยื่นแบบไม่ทัน เงินเพิ่มเป็นภาระของผู้ว่าจ้างตามข้อ 8.2
- ภาษีต้นเงินเป็นหนี้ของผู้ว่าจ้างเสมอ ผู้รับจ้างรับผิดเฉพาะเงินเพิ่มและเบี้ยปรับที่เกิดจากความผิดของตน
- ควรให้ผู้ว่าจ้างชำระภาษีเองผ่านระบบของตน ถ้าให้สำนักงานบัญชีนำส่งแทน ให้โอนเข้าบัญชีแยกและขอใบเสร็จทุกครั้ง
- ผู้ทำบัญชีต้องไม่ใช่ผู้สอบบัญชีของกิจการเดียวกัน และต้องมีคุณสมบัติตามกฎหมายการบัญชี ขอดูหลักฐานก่อนลงนาม
- เปิดบัญชีผู้ใช้ระบบยื่นแบบและโปรแกรมบัญชีในชื่อผู้ว่าจ้าง เมื่อเลิกจ้างจะเปลี่ยนรหัสผ่านและย้ายงานได้ทันที
กรณีที่ไม่ควรใช้ฉบับนี้
- ถ้าจ้างผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจงบการเงินประจำปี ให้ใช้ สัญญาจ้างผู้สอบบัญชี — ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีต้องเป็นคนละคน
- ถ้าจ้างคำนวณเงินเดือนพนักงานรายเดือน ทำสลิปและไฟล์โอนธนาคาร ให้ใช้ สัญญาให้บริการจัดทำเงินเดือนพนักงาน · ถ้าลูกจ้างรายวันหรือจ่ายหลายงวดต่อเดือน คิดค่าบริการต่อรายการ ให้ใช้ สัญญาให้บริการจัดทำค่าจ้าง
- ถ้าต้องการข้อตกลงประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลแยกฉบับที่ละเอียดกว่าข้อ 12 ให้ใช้ สัญญาประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล (ผู้ควบคุม–ผู้ประมวลผล) ประกอบ
- ถ้าจ้างที่ปรึกษาวางระบบบัญชีหรือระบบควบคุมภายในเป็นโครงการ ไม่ได้ทำบัญชีรายเดือน ให้ใช้ สัญญาจ้างที่ปรึกษารายโครงการ
อากรแสตมป์
สัญญาจ้างทำบัญชีเข้าลักษณะ จ้างทำของ ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ลักษณะ 4 อัตรา 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษของค่าจ้างรวม ผู้รับจ้างเป็นผู้เสียอากรและขีดฆ่า สำหรับค่าจ้างรวม … คิดเป็นอากร (ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก) คู่ฉบับ (ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก) ถ้าสัญญาต่ออายุอีกรอบปีบัญชีตามข้อ 3.2 ให้คิดอากรของรอบใหม่ด้วย ถ้าลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ต้องชำระอากรเป็นตัวเงินผ่านระบบ e-Stamp ของกรมสรรพากร ตราสารที่ไม่ปิดอากรใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่ม (ประมวลรัษฎากร มาตรา 118)
ตัวเลขข้างบนเป็นอากรส่วนจ้างทำของเท่านั้น ถ้าผู้ว่าจ้างทำ หนังสือมอบอำนาจ แยกให้ผู้รับจ้างไปพบเจ้าพนักงานตามข้อ 11.3 หนังสือมอบอำนาจเสียอากรต่างหากตามลักษณะ 7 (ครั้งเดียว 10 บาท หลายครั้ง 30 บาท) ผู้มอบอำนาจเป็นผู้เสีย ตราสารหลายลักษณะในฉบับเดียวต้องปิดอากรครบทุกลักษณะ (มาตรา 108)
ภาษี
- ค่าจ้างไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม ผู้รับจ้างที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มออกใบกำกับภาษี ซึ่งเป็นใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้
- การบัญชีเป็นวิชาชีพอิสระตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(6) ผู้ว่าจ้างที่เป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละ 3 ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 7 เมื่อจ่ายตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป และนำส่งภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (ยื่นทางอิเล็กทรอนิกส์อาจได้ขยายเวลา ให้ตรวจประกาศปัจจุบัน)
- เงินภาษีต้นเป็นของผู้ว่าจ้างเสมอ สัญญานี้แบ่งเฉพาะเงินเพิ่ม เบี้ยปรับ และค่าปรับตามข้อ 8 ต่อหน่วยงานของรัฐ ผู้ว่าจ้างยังเป็นผู้มีหน้าที่เสียภาษีและถูกเรียกเก็บก่อน แล้วจึงไล่เบี้ยเอากับผู้รับจ้างตามข้อ 8.1 ภายหลัง
กำหนดส่งเอกสาร กำหนดยื่นแบบ และใครรับเงินเพิ่ม
กำหนดยื่นแบบภาษีหัก ณ ที่จ่าย ภาษีมูลค่าเพิ่ม และเงินสมทบประกันสังคม อยู่ในช่วงกลางเดือนถัดไป และการยื่นทางอิเล็กทรอนิกส์มักได้ขยายเวลาออกไป ให้ตรวจวันที่ของปีนั้นกับกรมสรรพากรและสำนักงานประกันสังคม แล้วตั้งวันส่งเอกสาร (วันที่ …) และวันส่งงาน (วันที่ …) ให้มีเวลาพอก่อนกำหนดยื่น
เก็บหลักฐานวันที่ส่งเอกสารทุกเดือน (อีเมลหรือใบรับ) เพราะเป็นตัวตัดสินว่าเงินเพิ่มตกเป็นภาระของใครตามข้อ 8 ถ้าผู้รับจ้างยื่นช้าหรือยื่นผิด ให้ขอคำร้องขอลดหรืองดเบี้ยปรับตามข้อ 8.1 ทันที
สัญญานี้ให้ผู้รับจ้างรับเงินไปนำส่งแทน ผู้รับจ้างอยู่ในฐานะตัวแทน ต้องส่งเงินและทรัพย์สินที่ได้รับไว้ให้ตัวการจงสิ้น (ป.พ.พ. มาตรา 797 และ 810) และรับผิดในความเสียหายเพราะความประมาทเลินเล่อ (มาตรา 812) ให้โอนเข้าบัญชีที่แยกไว้ ก่อนกำหนด … วันทำการ และตรวจใบเสร็จจากระบบของหน่วยงานทุกครั้ง การนำเงินที่ได้รับไว้ไปใช้เอง นอกจากผิดสัญญาข้อ 7 และเป็นเหตุเลิกสัญญาทันทีตามข้อ 14.3 แล้ว ยังอาจเป็นความผิดอาญาฐานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญาสัญญานี้ให้ผู้ว่าจ้างชำระภาษีและเงินสมทบเองผ่านระบบของตน ผู้รับจ้างไม่ถือเงินของผู้ว่าจ้าง ลดความเสี่ยงเงินหายและแยกความรับผิดได้ชัด ผู้ว่าจ้างต้องชำระภายในกำหนดหลังได้รับรหัสชำระเงิน ไม่เช่นนั้นเงินเพิ่มเป็นภาระของผู้ว่าจ้างตามข้อ 8.2
ผู้ทำบัญชีและผู้สอบบัญชี
- กฎหมายว่าด้วยการบัญชีกำหนดให้ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีจัดให้มีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามที่อธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าประกาศ และผู้ทำบัญชีต้องแจ้งการเป็นผู้ทำบัญชีและพัฒนาความรู้ต่อเนื่องกับสภาวิชาชีพบัญชี ตรวจสถานะของ … ได้จากระบบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและสภาวิชาชีพบัญชี
- ผู้สอบบัญชีต้องเป็นอิสระ ไม่เป็นผู้ทำบัญชีของกิจการที่ตนตรวจ (สรุปจากจรรยาบรรณวิชาชีพ) จึงต้องจ้างผู้สอบบัญชีแยกด้วยสัญญาจ้างผู้สอบบัญชี
- สัญญานี้เป็นการจ้างทำของ (ป.พ.พ. มาตรา 587) ไม่ใช่จ้างแรงงาน (มาตรา 575) ถ้าผู้ว่าจ้างให้ผู้ทำบัญชีเข้าทำงานประจำที่สำนักงานตามเวลาที่กำหนดและสั่งงานรายวัน ข้อเท็จจริงอาจกลายเป็นลูกจ้าง ซึ่งมีผลเรื่องค่าชดเชยและประกันสังคม
การเก็บเอกสารและการเปลี่ยนสำนักงานบัญชี
- ผู้ว่าจ้างยังเป็นผู้มีหน้าที่เก็บรักษาบัญชีและเอกสารประกอบตามกฎหมาย (โดยทั่วไปไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันปิดบัญชี ให้ตรวจกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า) การจ้างสำนักงานบัญชีไม่ได้โอนหน้าที่นี้ไป
- เมื่อสัญญาสิ้นสุด ผู้รับจ้างต้องส่งคืนเอกสาร ไฟล์ และบัญชีผู้ใช้ภายใน … วัน (ข้อ 13.2) และห้ามยึดไว้ต่อรองค่าจ้าง (ข้อ 13.3) แม้ ป.พ.พ. มาตรา 819 จะให้ตัวแทนยึดหน่วงทรัพย์สินของตัวการได้ สัญญานี้ตกลงสละสิทธินั้นแล้ว ถ้าผู้รับจ้างไม่คืน ผู้ว่าจ้างเรียกค่าเสียหายและฟ้องให้ส่งคืนได้
- วันที่สัญญาสิ้นสุด ให้ผู้ว่าจ้างเปลี่ยนรหัสผ่านระบบยื่นแบบของกรมสรรพากร สำนักงานประกันสังคม กรมพัฒนาธุรกิจการค้า และโปรแกรมบัญชี และเพิกถอนสิทธิของผู้รับจ้าง
ข้อมูลส่วนบุคคลและปัญญาประดิษฐ์
ผู้รับจ้างเห็นข้อมูลเงินเดือน เลขประจำตัวประชาชน และบัญชีธนาคารของพนักงาน จึงเป็นผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลแทนผู้ว่าจ้าง ข้อ 12.2 วางหน้าที่ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 40 ไว้แล้ว ผู้ว่าจ้างมีหน้าที่แจ้งเหตุละเมิดต่อสำนักงานคณะกรรมการภายใน 72 ชั่วโมง (มาตรา 37(4)) สัญญาจึงให้ผู้รับจ้างแจ้งภายใน 24 ชั่วโมง การส่งข้อมูลไปเก็บบนเซิร์ฟเวอร์ต่างประเทศต้องเข้าเงื่อนไขมาตรา 28–29 ถ้าผู้รับจ้างนำข้อมูลไปใช้นอกคำสั่ง เช่น ป้อนเข้าบริการปัญญาประดิษฐ์สาธารณะตามที่ข้อ 12.4 ห้าม ผู้รับจ้างมีฐานะเป็นผู้ควบคุมข้อมูลและรับผิดเอง (มาตรา 40 วรรคสอง) และผิดสัญญาที่ผู้ว่าจ้างบอกเลิกได้ตามข้อ 14.3
ค่าปรับส่งงานล่าช้า
ค่าปรับวันละ … รวมไม่เกินค่าจ้างหนึ่งงวดต่อเดือนงาน และไม่นับวันที่ล่าช้าเพราะผู้ว่าจ้างส่งเอกสารช้า ค่าปรับที่สูงเกินส่วนศาลลดได้ (ป.พ.พ. มาตรา 383) รับงานล่าช้า ให้ทำหนังสือสงวนสิทธิเรียกค่าปรับในวันที่รับทุกครั้ง (ส่งอีเมลก็ได้) แม้สัญญาจะเขียนสงวนสิทธิไว้แล้ว — ถ้ารับไว้โดยไม่สงวนสิทธิ อาจเสียสิทธิเรียกค่าปรับ
เพดานความรับผิด
ความรับผิดของผู้รับจ้างจำกัดไม่เกินค่าจ้าง … งวด ยกเว้นจงใจ ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง (ป.พ.พ. มาตรา 373) การผิดหน้าที่รักษาความลับ เงินที่รับไปนำส่ง และเงินเพิ่มตามข้อ 8.1 ข้อจำกัดความรับผิดในสัญญาสำเร็จรูปบังคับได้เท่าที่เป็นธรรม (พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 4)
เอกสารแนบท้าย
- เอกสารแนบท้ายหมายเลข 1 รายการเอกสารที่ผู้ว่าจ้างต้องส่งทุกเดือน เช่น ใบกำกับภาษีซื้อและขาย ใบเสร็จรับเงิน รายการเดินบัญชีธนาคารทุกบัญชี สรุปเงินเดือนและค่าจ้าง ใบสำคัญจ่าย สัญญาเช่าและสัญญาเงินกู้ใหม่
- หนังสือรับรองนิติบุคคลของคู่สัญญาที่เป็นนิติบุคคล (ไม่เกิน 6 เดือน) หรือสำเนาบัตรประชาชน
- หลักฐานคุณวุฒิและการขึ้นทะเบียนของผู้ทำบัญชีตามข้อ 2.2
- งบการเงินและยอดยกมาของรอบก่อนตามข้อ 3.3
วันลงนาม
ทำสองฉบับข้อความตรงกัน เก็บไว้ฝ่ายละฉบับ ลงลายมือชื่อกำกับทุกหน้า ปิดอากรและขีดฆ่าในวันลงนาม และส่งมอบสิทธิเข้าใช้ระบบยื่นแบบให้ผู้รับจ้างหลังลงนามแล้ว
ผู้เขียนและผู้ตรวจทาน
เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-6BD440 · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ
คำถามที่พบบ่อย
สัญญาจ้างทำบัญชี ต้องติดอากรแสตมป์ไหม
สัญญาจ้างทำบัญชีเข้าลักษณะ จ้างทำของ ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ลักษณะ 4 อัตรา 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษของค่าจ้างรวม ผู้รับจ้างเป็นผู้เสียอากรและขีดฆ่า สำหรับค่าจ้างรวม … คิดเป็นอากร (ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก) คู่ฉบับ (ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก) ถ้าสัญญาต่ออายุอีกรอบปีบัญชีตามข้อ 3.2 ให้คิดอากรของรอบใหม่ด้วย ถ้าลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ต้องชำระอากรเป็นตัวเงินผ่านระบบ e-Stamp ของกรมสรรพากร ตราสารที่ไม่ปิดอากรใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่ม (ประมวลรัษฎากร มาตรา 118) ตัวเลขข้างบนเป็นอากรส่วนจ้างทำของเท่านั้น ถ้าผู้ว่าจ้างทำ หนังสือมอบอำนาจ แยกให้ผู้รับจ้างไปพบเจ้าพนักงานตามข้อ 11.3 หนังสือมอบอำนาจเสียอากรต่างหากตามลักษณะ 7 (ครั้งเดียว 10 บาท หลายครั้ง 30 บาท) ผู้มอบอำนาจเป็นผู้เสีย ตราสารหลายลักษณะในฉบับเดียวต้องปิดอากรครบทุกลักษณะ (มาตรา 108)
สัญญาจ้างทำบัญชี เสียภาษีอะไรบ้าง
ค่าจ้างไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม ผู้รับจ้างที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มออกใบกำกับภาษี ซึ่งเป็นใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ การบัญชีเป็นวิชาชีพอิสระตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40(6) ผู้ว่าจ้างที่เป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละ 3 ตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 7 เมื่อจ่ายตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไป และนำส่งภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (ยื่นทางอิเล็กทรอนิกส์อาจได้ขยายเวลา ให้ตรวจประกาศปัจจุบัน) เงินภาษีต้นเป็นของผู้ว่าจ้างเสมอ สัญญานี้แบ่งเฉพาะเงินเพิ่ม เบี้ยปรับ และค่าปรับตามข้อ 8 ต่อหน่วยงานของรัฐ ผู้ว่าจ้างยังเป็นผู้มีหน้าที่เสียภาษีและถูกเรียกเก็บก่อน แล้วจึงไล่เบี้ยเอากับผู้รับจ้างตามข้อ 8.1 ภายหลัง
ใช้สัญญาจ้างทำบัญชีตอนไหน
ใช้เมื่อบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนจ้างสำนักงานบัญชีภายนอกเป็นผู้ทำบัญชีแทนการจ้างพนักงานบัญชีเอง · ใช้เมื่อสำนักงานบัญชีต้องการสัญญามาตรฐานที่บอกชัดว่าลูกค้าต้องส่งเอกสารเมื่อไร และถ้าส่งช้าใครรับเงินเพิ่ม · ใช้เมื่อร้านค้าบุคคลธรรมดาที่จดภาษีมูลค่าเพิ่มจ้างคนทำบัญชีและยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน · ใช้เมื่อเปลี่ยนสำนักงานบัญชีกลางปีและต้องการข้อส่งคืนเอกสารกับการรับช่วงงานที่ชัด
ทำสัญญาจ้างทำบัญชีต้องระวังอะไร
ส่งเอกสารให้ทันวันที่ตกลงทุกเดือน ถ้าส่งช้าจนยื่นแบบไม่ทัน เงินเพิ่มเป็นภาระของผู้ว่าจ้างตามข้อ 8.2 · ภาษีต้นเงินเป็นหนี้ของผู้ว่าจ้างเสมอ ผู้รับจ้างรับผิดเฉพาะเงินเพิ่มและเบี้ยปรับที่เกิดจากความผิดของตน · ควรให้ผู้ว่าจ้างชำระภาษีเองผ่านระบบของตน ถ้าให้สำนักงานบัญชีนำส่งแทน ให้โอนเข้าบัญชีแยกและขอใบเสร็จทุกครั้ง · ผู้ทำบัญชีต้องไม่ใช่ผู้สอบบัญชีของกิจการเดียวกัน และต้องมีคุณสมบัติตามกฎหมายการบัญชี ขอดูหลักฐานก่อนลงนาม · เปิดบัญชีผู้ใช้ระบบยื่นแบบและโปรแกรมบัญชีในชื่อผู้ว่าจ้าง เมื่อเลิกจ้างจะเปลี่ยนรหัสผ่านและย้ายงานได้ทันที
กรณีไหนที่ไม่ควรใช้สัญญาจ้างทำบัญชี
ถ้าจ้างผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจงบการเงินประจำปี ให้ใช้ สัญญาจ้างผู้สอบบัญชี — ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีต้องเป็นคนละคน · ถ้าจ้างคำนวณเงินเดือนพนักงานรายเดือน ทำสลิปและไฟล์โอนธนาคาร ให้ใช้ สัญญาให้บริการจัดทำเงินเดือนพนักงาน · ถ้าลูกจ้างรายวันหรือจ่ายหลายงวดต่อเดือน คิดค่าบริการต่อรายการ ให้ใช้ สัญญาให้บริการจัดทำค่าจ้าง · ถ้าต้องการข้อตกลงประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลแยกฉบับที่ละเอียดกว่าข้อ 12 ให้ใช้ สัญญาประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล (ผู้ควบคุม–ผู้ประมวลผล) ประกอบ · ถ้าจ้างที่ปรึกษาวางระบบบัญชีหรือระบบควบคุมภายในเป็นโครงการ ไม่ได้ทำบัญชีรายเดือน ให้ใช้ สัญญาจ้างที่ปรึกษารายโครงการ
ลงนามสัญญาจ้างทำบัญชีต้องมีพยานไหม ทำกี่ฉบับ
ทำสองฉบับข้อความตรงกัน เก็บไว้ฝ่ายละฉบับ ลงลายมือชื่อกำกับทุกหน้า ปิดอากรและขีดฆ่าในวันลงนาม และส่งมอบสิทธิเข้าใช้ระบบยื่นแบบให้ผู้รับจ้างหลังลงนามแล้ว
กฎหมายที่อ้างถึงในบทความนี้
ถ้อยคำด้านล่างคัดจากตัวบท 16 มาตรา — ใช้อ้างอิงได้ แต่หากต้องใช้ในชั้นศาล ควรตรวจกับราชกิจจานุเบกษาฉบับทางการอีกครั้ง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224
หนี้เงินนั้น ให้คิดดอกเบี้ยในระหว่างเวลาผิดนัดในอัตราที่กำหนดตามมาตรา 7 บวกด้วยอัตราเพิ่มร้อยละสองต่อปี ถ้าเจ้าหนี้อาจจะเรียกดอกเบี้ยได้สูงกว่านั้นโดยอาศัยเหตุอย่างอื่นอันชอบด้วยกฎหมาย ก็ให้คงส่งดอกเบี้ยต่อไปตามนั้น
ส่วนที่ 1 การไม่ชำระหนี้
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 224/1
ถ้าลูกหนี้มีหน้าที่ผ่อนชำระหนี้เงินเป็นงวด และลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้ในงวดใด เจ้าหนี้อาจเรียกดอกเบี้ยในระหว่างเวลาผิดนัดได้เฉพาะจากต้นเงินของงวดที่ลูกหนี้ผิดนัดนั้น
ส่วนที่ 1 การไม่ชำระหนี้
พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 4
ข้อตกลงในสัญญาระหว่างผู้บริโภคกับผู้ประกอบธุรกิจการค้า หรือวิชาชีพ หรือในสัญญาสำเร็จรูป หรือในสัญญาขายฝากที่ทำให้ผู้ประกอบธุรกิจการค้า หรือวิชาชีพ หรือผู้กำหนดสัญญาสำเร็จรูป หรือผู้ซื้อฝากได้เปรียบคู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งเกินสมควร เป็นข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม และให้มีผลบังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณีเท่านั้น
พระราชบัญญัติ ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540
พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 37
ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลมีหน้าที่ ดังต่อไปนี้ (1) จัดให้มีมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยที่เหมาะสม เพื่อป้องกันการสูญหาย เข้าถึง ใช้ เปลี่ยนแปลง แก้ไข หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลโดยปราศจากอำนาจหรือโดยมิชอบ และต้องทบทวน มาตรการดังกล่าวเมื่อมีความจำเป็นหรือเมื่อเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงไปเพื่อให้มีประสิทธิภาพในการรักษา ความมั่นคงปลอดภัยที่เหมาะสม ทั้งนี้ ให้เป็นไปตามมาตรฐานขั้นต่ำที่คณะกรรมการประกาศกำหนด (2) ในกรณีที่ต้องให้ข้อมูลส่วนบุคคลแก่บุคคลหรือนิติบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล ต้องดำเนินการเพื่อป้องกันมิให้ผู้นั้นใช้หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลโดยปราศจากอำนาจหรือโดยมิชอบ (3) จัดให้มีระบบการตรวจสอบเพื่อดำเนินการลบหรือทำลายข้อมูลส่วนบุคคลเมื่อพ้นกำหนด ระยะเวลาการเก็บรักษา หรือที่ไม่เกี่ยวข้องหรือเกินความจำเป็นตามวัตถุประสงค์ในการเก็บรวบรวม ข้อมูลส่วนบุคคลนั้น หรือตามที่เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลร้องขอ หรือที่เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล ได้ถอนความยินยอม เว้นแต่เก็บรักษาไว้เพื่อวัตถุประสงค์ในการใช้เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การเก็บรักษาไว้เพื่อวัตถุประสงค์ตามมาตรา 24 (1) หรือ (4) หรือมาตรา 26 (5) (ก) หรือ (ข) การใช้เพื่อการก่อตั้งสิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย การปฏิบัติตามหรือการใช้สิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย หรือการยกขึ้นต่อสู้สิทธิเรียกร้องตามกฎหมาย หรือเพื่อการปฏิบัติตามกฎหมาย ทั้งนี้ ให้นำความใน
พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (เฉพาะส่วนที่ใช้ร่างสัญญา)
ประมวลรัษฎากร มาตรา 40
เงินได้พึงประเมินนั้นคือ เงินได้ประเภทดังต่อไปนี้ รวมตลอดถึงเงินค่าภาษีอากรที่ผู้จ่ายเงินหรือผู้อื่นออกแทนให้สำหรับเงินได้ประเภทต่าง ๆ ดังกล่าว ไม่ว่าในทอดใด (1) เงินได้เนื่องจากการจ้างแรงงานไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน ค่าจ้าง เบี้ยเลี้ยง โบนัส เบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ เงินค่าเช่าบ้าน เงินที่คำนวณได้จากมูลค่าของการได้อยู่บ้านที่นายจ้างให้อยู่โดยไม่เสียค่าเช่า เงินที่นายจ้างจ่ายชำระหนี้ใด ๆ ซึ่งลูกจ้างมีหน้าที่ต้องชำระ และเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์ใด ๆ บรรดาที่ได้เนื่องจากการจ้างแรงงาน (2) เงินได้เนื่องจากหน้าที่หรือตำแหน่งงานที่ทำหรือจากการรับทำงานให้ ไม่ว่าจะเป็นค่าธรรมเนียม ค่านายหน้า ค่าส่วนลด เงินอุดหนุนในงานที่ทำ เบี้ยประชุม บำเหน็จ โบนัส เงินค่าเช่าบ้าน เงินที่คำนวณได้จากมูลค่าของการได้อยู่บ้านที่ผู้จ่ายเงินได้ให้อยู่โดยไม่เสียค่าเช่า เงินที่ผู้จ่ายเงินได้จ่ายชำระหนี้ใด ๆ ซึ่งผู้มีเงินได้มีหน้าที่ต้องชำระ และเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์ใด ๆ บรรดาที่ได้เนื่องจากหน้าที่หรือตำแหน่งงานที่ทำหรือจากการรับทำงานให้นั้น ไม่ว่าหน้าที่หรือตำแหน่งงานหรืองานที่รับทำให้นั้นจะเป็นการประจำหรือชั่วคราว (3) ค่าแห่งกู๊ดวิลล์ ค่าแห่งลิขสิทธิ์ หรือสิทธิอย่างอื่น เงินปีหรือเงินได้มีลักษณะเป็นเงินรายปีอันได้มาจากพินัยกรรม นิติกรรมอย่างอื่น หรือคำพิพากษาของศาล (4) เงินได้ที่เป็น (ก) ดอกเบี้ยพันธบัตร ดอกเบี้ยเงินฝาก ดอกเบี้ยหุ้นกู้ ดอกเบี้ยตั๋วเงิน ดอกเบี้ยเงินกู้ยืมไม่ว่าจะมีหลักประกันหรือไม่ ดอกเบี้ยเงินกู้ยืมที่อยู่ในบังคับต้องถูกหักภาษีไว้ ณ ที่จ่ายตามกฎหมายว่าด้วยภาษีเงินได้ปิโตรเลียมเฉพาะส่วนที่เหลือจากถูกหักภาษีไว้ ณ ที่จ่ายตามกฎหมายดังกล่าว หรือผลต่างระหว่างราคาไถ่ถอนกับราคาจำหน่ายตั๋วเงินหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล หรือนิติบุคคลอื่นเป็นผู้ออกและจำหน่ายครั้งแรกในราคาต่ำกว่าราคาไถ่ถอน รวมทั้งเงินได้ที่มีลักษณะทำนองเดียวกันกับดอกเบี้ย ผลประโยชน์หรือค่าตอบแทนอื่น ๆ ที่ได้จากการให้กู้ยืมหรือจากสิทธิเรียกร้องในหนี้ทุกชนิดไม่ว่าจะมีหลักประกันหรือไม่ก็ตาม (ข) เงินปันผล เงินส่วนแบ่งของกำไร หรือประโยชน์อื่นใดที่ได้จากบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล หรือสถาบันการเงินที่มีกฎหมายโดยเฉพาะของประเทศไทยจัดตั้งขึ้นสำหรับให้กู้ยืมเงินเพื่อส่งเสริมเกษตรกรรม พาณิชยกรรม หรืออุตสาหกรรม เงินปันผลหรือเงินส่วนแบ่งของกำไรที่อยู่ในบังคับต้องถูกหักภาษีไว้ ณ ที่จ่าย ตามกฎหมายว่าด้วยภาษีเงินได้ปิโตรเลียมเฉพาะส่วนที่เหลือจากถูกหักภาษีไว้ ณ ที่จ่ายตามกฎหมายดังกล่าว
ประมวลรัษฎากร — เงินได้พึงประเมิน ม.40–41
ประมวลรัษฎากร มาตรา 108
ถ้าทำตราสารหลายลักษณะตามที่ระบุในบัญชีท้ายหมวดนี้บนกระดาษแผ่นเดียวกัน หรือเป็นฉบับเดียวกัน เช่น เช่าและกู้ยืมรวมกันไว้ หรือทำตราสารลักษณะเดียวกันหลายเรื่องบนกระดาษแผ่นเดียวกัน หรือเป็นฉบับเดียวกัน เช่น ขายของสิ่งหนึ่งให้แก่คนหนึ่ง และขายอีกสิ่งหนึ่งให้แก่อีกคนหนึ่ง ซึ่งตามสภาพควรจะแยกกัน ต้องปิดแสตมป์บริบูรณ์ให้ครบทุกลักษณะหรือทุกเรื่อง โดยปิดแสตมป์บริบูรณ์เป็นรายตราสารแยกไว้ ให้ปรากฏว่าตราสารใดอยู่ที่ใด และแสตมป์ดวงใดสำหรับตราสารลักษณะหรือเรื่องใด
บทบัญญัติ (ถ้อยคำตามเว็บกรมสรรพากร)
ประมวลรัษฎากร มาตรา 118
ตราสารใดไม่ปิดแสตมป์บริบูรณ์ จะใช้ต้นฉบับ คู่ฉบับ คู่ฉีก หรือสำเนาตราสารนั้นเป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้ จนกว่าจะได้เสียอากรโดยปิดแสตมป์ครบจำนวนตามอัตราในบัญชีท้ายหมวดนี้ และขีดฆ่าแล้ว แต่ทั้งนี้ ไม่เป็นการเสื่อมสิทธิที่จะเรียกเงินเพิ่มอากรตามมาตรา 113 และมาตรา 114
บทบัญญัติ (ถ้อยคำตามเว็บกรมสรรพากร)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 797
อันว่าสัญญาตัวแทนนั้น คือสัญญาซึ่งให้บุคคลคนหนึ่ง เรียกว่าตัวแทน มีอำนาจทำการแทนบุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่าตัวการ และตกลงจะทำการดังนั้น
หมวด 1 บทเบ็ดเสร็จทั่วไป
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 812
ถ้ามีความเสียหายเกิดขึ้นอย่างใด ๆ เพราะความประมาทเลินเล่อของตัวแทนก็ดี เพราะไม่ทำการเป็นตัวแทนก็ดี หรือเพราะทำการโดยปราศจากอำนาจหรือนอกเหนืออำนาจก็ดี ท่านว่าตัวแทนจะต้องรับผิด
หมวด 2 หน้าที่และความรับผิดของตัวแทนต่อตัวการ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 587
อันว่าจ้างทำของนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่าผู้รับจ้าง ตกลงจะทำการงานสิ่งใดสิ่งหนึ่งจนสำเร็จให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่าผู้ว่าจ้าง และผู้ว่าจ้างตกลงจะให้สินจ้างเพื่อผลสำเร็จแห่งการที่ทำนั้น
ลักษณะ 7 จ้างทำของ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 575
อันว่าจ้างแรงงานนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่าลูกจ้าง ตกลงจะทำงานให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่านายจ้าง และนายจ้างตกลงจะให้สินจ้างตลอดเวลาที่ทำงานให้
ลักษณะ 6 จ้างแรงงาน
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 819
ตัวแทนชอบที่จะยึดหน่วงทรัพย์สินอย่างใด ๆ ของตัวการอันตกอยู่ในความครอบครองของตนเพราะเป็นตัวแทนนั้นเอาไว้ได้ จนกว่าจะได้รับเงินบรรดาค้างชำระแก่ตนเพราะการเป็นตัวแทน
หมวด 3 หน้าที่และความรับผิดของตัวการต่อตัวแทน
พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 40
ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลมีหน้าที่ ดังต่อไปนี้ (1) ดำเนินการเกี่ยวกับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลตามคำสั่งที่ได้รับ จากผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลเท่านั้น เว้นแต่คำสั่งนั้นขัดต่อกฎหมายหรือบทบัญญัติในการคุ้มครอง ข้อมูลส่วนบุคคลตามพระราชบัญญัตินี้ (2) จัดให้มีมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยที่เหมาะสม เพื่อป้องกันการสูญหาย เข้าถึง ใช้ เปลี่ยนแปลง แก้ไข หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลโดยปราศจากอำนาจหรือโดยมิชอบ รวมทั้ง แจ้งให้ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลทราบถึงเหตุการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลที่เกิดขึ้น (3) จัดทำและเก็บรักษาบันทึกรายการของกิจกรรมการประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลไว้ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่คณะกรรมการประกาศกำหนด ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลซึ่งไม่ปฏิบัติตาม (1) สำหรับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผย ข้อมูลส่วนบุคคลใด ให้ถือว่าผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลเป็นผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลสำหรับ การเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลนั้น การดำเนินงานตามหน้าที่ของผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลตามที่ได้รับมอบหมายจากผู้ควบคุม ข้อมูลส่วนบุคคลตามวรรคหนึ่ง ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลต้องจัดให้มีข้อตกลงระหว่างกัน เพื่อควบคุม การดำเนินงานตามหน้าที่ของผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้ ความใน (3) อาจยกเว้นมิให้นำมาใช้บังคับกับผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคลซึ่งเป็นกิจการ ขนาดเล็กตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการประกาศกำหนด เว้นแต่มีการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผย ข้อมูลส่วนบุคคลที่มีความเสี่ยงที่จะมีผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล หรือ มิใช่กิจการที่เก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลเป็นครั้งคราว หรือมีการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรา 26
พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (เฉพาะส่วนที่ใช้ร่างสัญญา)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 28
บุคคลวิกลจริตผู้ใด ถ้าคู่สมรสก็ดี ผู้บุพการีกล่าวคือ บิดา มารดา ปู่ย่า ตายาย ทวดก็ดี ผู้สืบสันดานกล่าวคือ ลูก หลาน เหลน ลื่อก็ดี ผู้ปกครองหรือผู้พิทักษ์ก็ดี ผู้ซึ่งปกครองดูแลบุคคลนั้นอยู่ก็ดี หรือพนักงานอัยการก็ดี ร้องขอต่อศาลให้สั่งให้บุคคลวิกลจริตผู้นั้นเป็นคนไร้ความสามารถ ศาลจะสั่งให้บุคคลวิกลจริตผู้นั้นเป็นคนไร้ความสามารถก็ได้
ความสามารถของบุคคล — ป.พ.พ. ม.19–36
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 383
ถ้าเบี้ยปรับที่ริบนั้นสูงเกินส่วน ศาลจะลดลงเป็นจำนวนพอสมควรก็ได้ ในการที่จะวินิจฉัยว่าสมควรเพียงใดนั้น ท่านให้พิเคราะห์ถึงทางได้เสียของเจ้าหนี้ทุกอย่างอันชอบด้วยกฎหมาย ไม่ใช่แต่เพียงทางได้เสียในเชิงทรัพย์สิน เมื่อได้ใช้เงินตามเบี้ยปรับแล้ว สิทธิเรียกร้องขอลดก็เป็นอันขาดไป
หมวด 3 มัดจำและกำหนดเบี้ยปรับ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 373
ความตกลงทำไว้ล่วงหน้าเป็นข้อความยกเว้นมิให้ลูกหนี้ต้องรับผิดเพื่อกลฉ้อฉล หรือความประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของตนนั้น ท่านว่าเป็นโมฆะ
หมวด 2 ผลแห่งสัญญา