สัญญาค้ำประกัน (บุคคลค้ำประกันหนี้ตามสัญญา) ต้องมีอะไรบ้าง

• ให้ญาติหรือเพื่อนกู้เงินโดยมีคนค้ำ
• ผู้เช่าเป็นคนต่างจังหวัด/ต่างชาติ เจ้าของบ้านขอคนค้ำ
• ผู้รับจ้างหรือคู่ค้าที่มีหนี้เงินตามสัญญาฉบับเดียว เจ้าหนี้ขอคนค้ำ

• ห้ามเขียนให้ผู้ค้ำ «รับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม» — โมฆะ (ม.681/1)
• ต้องระบุวงเงินสูงสุดและระยะเวลา ไม่งั้นค้ำหนี้ในอนาคตไม่ได้ (ม.681)
• ลูกหนี้ผิดนัดแล้ว เจ้าหนี้ต้องแจ้งผู้ค้ำเป็นหนังสือภายใน 60 วัน ไม่งั้นผู้ค้ำหลุดพ้นจากดอกเบี้ยที่เกิดหลังจากนั้น (ม.686)
• เจ้าหนี้ขยายเวลาให้ลูกหนี้โดยผู้ค้ำไม่ยินยอม ผู้ค้ำหลุดพ้นทั้งหมด (ม.700)
• ผู้ค้ำต้องติดอากรแสตมป์ 10 บาท (วงเงินเกิน 10,000)

• ต้องการหลักประกันเป็นทรัพย์ — ใช้จำนอง (อสังหาริมทรัพย์) หรือจำนำ
• ธนาคาร/สถาบันการเงินเป็นเจ้าหนี้ — ธนาคารมีแบบของตัวเอง
• ค้ำประกันการทำงานของลูกจ้าง — ใช้ สัญญาค้ำประกันการทำงาน ซึ่งมีลักษณะงานและเพดาน 60 เท่าของค่าจ้างรายวันตามกฎหมายแรงงาน
• ค้ำผู้รับจ้างหรือผู้ขายให้ทำงานหรือส่งของตามสัญญา (ค่าปรับ เงินล่วงหน้า ความชำรุดบกพร่อง) — ใช้ สัญญาค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญา
• ค้ำหนี้ที่เกิดหมุนเวียนหลายคราว เช่น เครดิตการค้าซื้อเชื่อ โดยไม่ผูกกับสัญญาฉบับเดียว — ใช้ สัญญาค้ำประกันมีวงเงิน

สัญญาค้ำประกันต้องติดอากรแสตมป์ ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะ 17 (วงเงินไม่เกิน 1,000 บาท = 1 บาท · เกิน 1,000 ถึง 10,000 = 5 บาท · เกิน 10,000 หรือไม่จำกัดจำนวน = 10 บาท) — ผู้ค้ำประกันเป็นผู้เสียอากรและขีดฆ่า · คู่ฉบับ (ตามที่ระบบคำนวณจากค่าที่กรอก) (ลักษณะ 23)

• ไม่ติดอากร ใช้สัญญาเป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรครบพร้อมเงินเพิ่ม (ประมวลรัษฎากร ม.118)
• ค้ำประกันต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้ค้ำประกัน ไม่งั้นฟ้องผู้ค้ำไม่ได้ (ป.พ.พ. ม.680 วรรคสอง)

ข้อห้ามเรื่อง «รับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม» ตาม ม.681/1 วรรคหนึ่ง ไม่ใช้กับผู้ค้ำประกันที่เป็นนิติบุคคล ซึ่งยินยอมเข้าผูกพันตนเพื่อรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม (ม.681/1 วรรคสอง) เจ้าหนี้จึงตกลงเรื่องนี้กับบริษัทผู้ค้ำได้ ต่างจากผู้ค้ำที่เป็นบุคคลธรรมดาซึ่งตกลงไม่ได้เลย

แบบนี้ไม่ได้ใช้ข้อยกเว้นนั้น — ไม่ว่าผู้ค้ำจะเป็นบุคคลหรือนิติบุคคล สัญญาฉบับนี้ให้ผู้ค้ำรับผิดอย่างผู้ค้ำประกันตามปกติ ซึ่งชอบด้วยกฎหมายทั้งสองกรณี เพียงแต่เป็นผลดีต่อผู้ค้ำที่เป็นนิติบุคคลมากกว่าที่กฎหมายบังคับ หากเจ้าหนี้ต้องการให้บริษัทผู้ค้ำรับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม ต้องให้ทนายร่างข้อความเพิ่มเป็นการเฉพาะ ไม่ใช่แก้เอง

ข้อคุ้มครองอื่นยังใช้กับผู้ค้ำทุกประเภท เช่น หน้าที่บอกกล่าวภายใน 60 วัน (ม.686) และการระบุวงเงินสูงสุดกับระยะเวลาก่อหนี้ (ม.681 วรรคสอง)

แบบนี้ร่างให้สอดคล้องกับกฎหมายที่แก้ไขแล้ว ซึ่งคุ้มครองผู้ค้ำประกันมาก ห้ามเพิ่มข้อความต่อไปนี้ เพราะเป็นโมฆะ (ม.685/1):

• ให้ผู้ค้ำประกัน «รับผิดอย่างลูกหนี้ร่วม» หรือ «ในฐานะลูกหนี้ร่วม» (ม.681/1)
• ค้ำประกันหนี้ในอนาคตโดยไม่ระบุวัตถุประสงค์ ลักษณะมูลหนี้ จำนวนเงินสูงสุด และระยะเวลาก่อหนี้ (ม.681 วรรคสอง) — จึงต้องกรอกข้อ 1.1–1.4 ให้ครบ
• ยกเว้นหน้าที่เจ้าหนี้ที่ต้องบอกกล่าวผู้ค้ำภายใน 60 วัน (ม.686)
• ตัดสิทธิผู้ค้ำที่จะยกข้อต่อสู้ของลูกหนี้ (ม.694) หรือให้ผู้ค้ำยินยอมผ่อนเวลาไว้ล่วงหน้า (ม.700 วรรคสอง)
• ให้ผู้ค้ำรับผิดเกินกว่าหนี้ที่ลดลงแล้ว (ม.691)
• ห้ามผู้ค้ำบอกเลิกการค้ำหนี้ที่เกิดเป็นคราว ๆ (ม.699) แบบนี้ไม่มีข้อให้ผู้ค้ำยินยอมล่วงหน้ากรณีขยายเวลา — ถ้าจะขยายเวลาให้ลูกหนี้ ต้องขอความยินยอมจากผู้ค้ำเป็นครั้ง ๆ ไป

• ส่งหนังสือบอกกล่าวถึงผู้ค้ำภายใน 60 วัน นับแต่วันผิดนัด ทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ — ช้ากว่านั้น ผู้ค้ำหลุดพ้นจากดอกเบี้ย/ค่าเสียหายที่เกิดหลัง 60 วัน (ม.686)
• เรียกผู้ค้ำก่อนหนังสือบอกกล่าวไปถึงไม่ได้
• ผู้ค้ำขอให้ไปเรียกลูกหนี้ก่อนได้ และขอให้บังคับจากทรัพย์ของลูกหนี้ก่อนได้ถ้าพิสูจน์ว่าลูกหนี้มีทางชำระ (ม.688–689)

• ค้ำแล้วถ้าลูกหนี้ไม่จ่าย คุณจ่ายจริง วงเงินในข้อ 1.3 คือเพดานเงินต้น แต่ดอกเบี้ยและค่าเสียหายเพิ่มได้อีก
• ค้ำแล้วจ่ายแทน ไล่เบี้ยเอาจากลูกหนี้ได้พร้อมดอกเบี้ย (ม.693) — เก็บหลักฐานการจ่ายทุกครั้ง
• ผู้ค้ำที่สมรสแล้ว: การค้ำประกันไม่ใช่การจัดการสินสมรสที่ต้องได้รับความยินยอม แต่ถ้าถูกบังคับคดี เจ้าหนี้ยึดสินสมรสส่วนของผู้ค้ำได้ — เปิดช่องคู่สมรสยินยอมไว้เพื่อลดข้อโต้แย้ง
• ค้ำหนี้ที่ยังไม่แน่นอน (วงเงินหมุนเวียน บัตรเครดิต) ควรจำกัดวงเงินและระยะเวลาให้สั้น และรู้ว่าบอกเลิกสำหรับหนี้ในอนาคตได้

• สำเนาสัญญาหลัก (กู้/เช่า/จ้าง) ที่ค้ำประกัน — ข้อ 1 อ้างถึง ต้องแนบ
• สำเนาบัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้ค้ำประกัน · สำเนาทะเบียนสมรส (ถ้าคู่สมรสลงชื่อยินยอม)
• เจ้าหนี้นิติบุคคล: หนังสือรับรอง + หนังสือมอบอำนาจ (ถ้ามี · ติดอากร 10/30 บาท)

• 2 ฉบับ · ผู้ค้ำประกันลงชื่อต่อหน้าพยาน 2 คน · ติดอากรและขีดฆ่าในวันลงนาม
• ผู้ค้ำควรได้รับสำเนาสัญญาหลักไปอ่านก่อนวันลงนาม ไม่ใช่เห็นครั้งแรกตอนเซ็น

เขียนและตรวจทานโดย ภูวรา ครอบตะคุ ทนายความ (ใบอนุญาต 477/2558) · เนติบัณฑิตไทย · น.ม. กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและสารสนเทศ — การเลือกประเด็น การจัดหมวด และคำอธิบายในบทความนี้เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ของผู้เขียน ส่วนตัวบทกฎหมายที่ยกมาไม่มีลิขสิทธิ์และตรวจกับราชกิจจานุเบกษาได้เสมอ · ทะเบียนบทความ OKC-335AA2 · หากนำไปใช้ต่อ โปรดระบุชื่อผู้เขียนและลิงก์ต้นฉบับ